Në tryezën e diskutimit për Reforma Zgjedhore në Shqipëri, e mbajtur të martën dhe ku morën pjesë edhe përfaqësues ndërkombëtarë, kreu i Ilirjan Celibashi theksoi se sistemi aktual i financimit të partive politike ka sfida të mëdha, të cilat, në mungesë të rregullave të qarta, mund të rrezikojnë funksionimin e demokracisë në vend.
Sfidat kryesore të identifikuara
Mungesa e transparencës
Partitë politike nuk publikojnë të dhënat e financimit të tyre përveçse në raportet vjetore për Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ). Celibashi rekomandoi raportim periodik më të detajuar dhe të aksesueshëm për publikun.
Auditim formal jofunksional
Sistemi aktual i auditimit të partive nuk ofron kontroll të efektshëm mbi shpenzimet dhe burimet e financimit.
Konflikti i interesit në pagesat e audituesve
Audituesit zgjidhen nga KQZ, por paguhen nga partitë që auditojnë, duke krijuar një situatë të qartë konflikti interesi.
Mospërputhje në sanksionet administrative
Ekzistojnë paqartësi dhe mungesë harmonizimi në zbatimin e sanksioneve për shkeljet e financimit, gjë që ul efektivitetin e sistemit.
Kapacitete të kufizuara institucionale
Struktura aktuale e KQZ-së ka vështirësi në monitorimin e mbi 100 partive të regjistruara, gjë që e bën kontrollin e financimeve shumë të vështirë.
Pabarazia financiare
Sistemi i financimit favorizon partitë e mëdha, duke minuar pluralizmin politik. Celibashi sugjeroi që shpërndarja e financimit të mos lidhet 100% me rezultatin e zgjedhjeve, pasi partitë e mëdha marrin mbështetje jo vetëm nga buxheti qendror, por edhe nga strukturat lokale dhe selitë në qarqe.
Celibashi theksoi se transparenca dhe kontrolli efektiv mbi financimin e partive janë thelbësore për funksionimin e një demokracie të shëndetshme dhe për parandalimin e ndikimeve të jashtme, korrupsionit apo abuzimeve brenda sistemit politik.
Tryeza shërbeu si një hap i rëndësishëm drejt reformimit të mekanizmave të financimit të partive, duke synuar një rregullore më të qartë, më të drejtë dhe të harmonizuar me standardet ndërkombëtare.
