Shtetet e Bashkuara duket se janë gati të ndërmarrin një sulm ndaj Iranit brenda ditëve të ardhshme, shkruan BBC. Ndërsa objektivat e mundshëm të veprimeve ushtarake janë kryesisht të parashikueshëm, rezultati mbetet i pasigurt dhe mund të ndryshojë në varësi të reagimit iranian dhe shkallës së ndërhyrjes amerikane.
Skenarët e mundshëm
1. Sulme të kufizuara dhe kirurgjikale
Forcat amerikane mund të kryejnë sulme të synuara ndaj bazave ushtarake të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), njësisë Basij, magazinave të raketave balistike dhe objektivave të programit bërthamor iranian.
Ky skenar, i njohur si “optimist”, parashikon një rrëzim gradual të regjimit dhe tranzicion drejt demokracisë. Megjithatë, eksperiencat e mëparshme në Irak dhe Libi tregojnë se ndërhyrjet perëndimore shpesh çojnë në kaos dhe gjakderdhje, pavarësisht se përfundojnë diktaturat brutale.
2. Regjimi mbijeton, por moderon politikat e tij
Një tjetër mundësi është që Republika Islamike të mbijetojë, por të detyrohet të kufizojë mbështetjen për milicitë e dhunshme në Lindjen e Mesme, të ndërpresë ose të frenojë programet bërthamore dhe raketore, si dhe të lehtësojë shtypjen e protestave. Ky është një skenar i ngjashëm me atë të Venezuelës, ku veprimi amerikan imponon kufizime, por nuk rrëzon regjimin.
3. Regjimi bie, i zëvendësuar nga sundimi ushtarak
Ky konsiderohet skenari më i mundshëm. Edhe pse protestat antiqeveritare vazhdojnë, shteti i thellë i sigurisë dhe IRGC-ja kanë aftësi të përdorin forcë dhe brutalitet për të ruajtur pushtetin. Pas çdo ndërhyrjeje amerikane, Irani mund të përfundojë nën kontrollin e një qeverie ushtarake të përbërë nga figura të IRGC-së.
4. Hakmarrja e Iranit ndaj SHBA-së dhe aleatëve rajonalë
Irani ka paralajmëruar hakmarrje të menjëhershme ndaj çdo sulmi amerikan. Arsenali iranian përfshin raketa balistike, dronë të fshehur dhe kapacitete të tjera të luftës asimetrike. Objektivat potencialë janë bazat amerikane në Bahrein dhe Katar, infrastruktura kritike e aleatëve si Jordania, dhe ndonjëherë edhe objektivat petrokimikë, si sulmi i vitit 2019 ndaj Saudi Aramco.
5. Mina në Gjirin Persik dhe rreziku ndaj transportit detar
Irani ka kryer stërvitje për vendosjen e minave detare, që mund të kërcënojnë transportin global të gazit natyror të lëngshëm dhe naftës. Ngushtica e Hormuzit, ku kalojnë rreth 20% e eksporteve botërore të naftës, mbetet një pikë e ndjeshme.
6. Sulm i mundshëm ndaj anijeve luftarake amerikane
Forcat iraniane mund të përdorin dronë dhe anije siluruese për të sulmuar anijet amerikane në Gjirin Persik. Edhe pse i pamundur në shkallë të plotë, historikisht Irani ka treguar aftësi për sulme të suksesshme ndaj marinës amerikane, si sulmi ndaj USS Cole në vitin 2000.
7. Regjimi shembet, i zëvendësuar nga kaosi
Në rastin më të keq, një ndërhyrje amerikane mund të çojë në kaos total, siç ndodhi në Siri, Libia dhe Jemen. Konfliktet etnike dhe rivalitetet rajonale mund të përshkallëzohen, duke rrezikuar një krizë humanitare dhe refugjatësh në Lindjen e Mesme.
Vendimi për të sulmuar ose jo Iranin mbetet në duart e Presidentit Donald Trump. Ndërkohë që një ndërhyrje mund të tregojë forcën amerikane, pasojat e mundshme janë të paparashikueshme, duke përfshirë hakmarrje ndaj SHBA-së dhe aleatëve, destabilizim rajonal dhe rrezik për tregjet globale të energjisë.
Ekspertët paralajmërojnë se çdo veprim ushtarak ka potencial të shkaktojë pasoja serioze, ndërsa diplomacia dhe bisedimet e minutës së fundit mbeten ende një mundësi për të shmangur një konflikt të gjerë.
