Këshilli i Bashkimit Evropian ka theksuar rëndësinë jetike të pavarësisë së gjyqësorit në Shqipëri, duke vënë theks të veçantë te Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) dhe nevoja për forcimin e mëtejshëm të sistemit të drejtësisë kundër çdo ndërhyrjeje të brendshme apo të jashtme. Në konkluzionet e tij, Këshilli ka vlerësuar progresin e bërë nga Shqipëria në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, duke e inkurajuar vendin të rrisë më tej kapacitetet institucionale në këtë fushë kyçe për integrimin evropian.
Këshilli ka mirëpritur rezultatet konkrete të arritura nga SPAK dhe gjykatat shqiptare, përfshirë hetimet dhe procedimet për raste korrupsioni në nivele të larta, si dhe bashkëpunimin e mirë të autoriteteve shqiptare me agjencitë e zbatimit të ligjit të Bashkimit Evropian. Po ashtu, është theksuar rëndësia e zbatimit të plotë dhe të qëndrueshëm të reformës në drejtësi dhe garantimi i një mbrojtjeje efektive gjyqësore për qytetarët.
Në këtë kontekst, Këshilli i BE-së rikujton rolin thelbësor të Kuvendit të Shqipërisë në diskutimin, miratimin dhe mbikëqyrjen e reformave të lidhura me procesin e integrimit evropian. Sipas Këshillit, këto reforma duhet të bazohen në një proces gjithëpërfshirës, konstruktiv dhe transparent, duke garantuar konsensus të gjerë politik dhe institucional.
Këshilli thekson se progresi në grupin e thelbit (sundimi i ligjit) do të përcaktojë ritmin e përgjithshëm të negociatave të anëtarësimit. Shqipëria inkurajohet të intensifikojë reformat, veçanërisht për përmbushjen e pikave të referencës ndërmjetëse për kapitujt 23 dhe 24, që lidhen me drejtësinë, të drejtat themelore dhe sigurinë. Përmbushja e këtyre kushteve do t’i mundësonte vendit të fillojë mbylljen përkohësisht të grupeve të negociatave. Njëkohësisht, Shqipëria duhet të përshpejtojë punën për përmbushjen e pikave të referencës përmbyllëse në të gjitha grupet negociuese.
Në fushën e të drejtave themelore, Këshilli mirëpret progresin e arritur nga Shqipëria, përfshirë miratimin e legjislacionit mbi të drejtat e personave që u përkasin pakicave kombëtare, veçanërisht në fushat e vetëidentifikimit dhe përdorimit të gjuhëve të pakicave. Gjithashtu, vlerësohet miratimi i legjislacionit mbi mbrojtjen e të dhënave personale dhe barazinë gjinore. Megjithatë, Këshilli thekson se Shqipëria duhet të vazhdojë përpjekjet për forcimin e mbrojtjes së të drejtave themelore në praktikë.
Një vëmendje e veçantë i kushtohet lirisë së mediave dhe lirisë së shprehjes, të cilat, sipas Këshillit, duhet të forcohen më tej. Shqipëria inkurajohet të intensifikojë përpjekjet për të rritur pluralizmin dhe pavarësinë e mediave, duke siguruar dekriminalizimin e plotë të fyerjes, rritjen e transparencës mbi pronësinë dhe financimin e mediave, si dhe garantimin e një mjedisi të sigurt dhe të mbrojtur për gazetarët.
Këshilli thekson gjithashtu rëndësinë e promovimit të të drejtave të fëmijëve, zbatimin efektiv të legjislacionit dytësor për pakicat, si dhe realizimin e një reforme gjithëpërfshirëse në sektorin e tokës. Konsolidimi i të drejtave të pronës duhet të bëhet në mënyrë transparente dhe të besueshme, në përputhje me Pozitën e Përbashkët të BE-së për Grupin 1 të negociatave. Po ashtu, roli i shoqërisë civile duhet të forcohet dhe konsultimet domethënëse me të të përforcohen.
Në lidhje me proceset zgjedhore, Këshilli vëren se zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025 ishin konkurruese, megjithëse u identifikuan mangësi që kërkojnë adresim. Në këtë kuadër, bëhet thirrje për një reformë zgjedhore gjithëpërfshirëse, të realizuar në kohë dhe në përputhje me rekomandimet e OSBE/ODIHR dhe Komisionit të Venecias.
Këshilli njeh gjithashtu progresin e Shqipërisë në menaxhimin e migracionit dhe kufijve, duke theksuar nevojën për përmirësimin e mëtejshëm të sistemeve dhe procedurave për pranimin e azilkërkuesve, si dhe për një përafrim të plotë dhe të shpejtë me politikën e vizave të Bashkimit Evropian.
Sa i përket kritereve ekonomike, Këshilli i BE-së mirëpret nivelin e mirë të përgatitjes së Shqipërisë për zhvillimin e një ekonomie funksionale të tregut. Megjithatë, vendi inkurajohet të intensifikojë përpjekjet për të rritur kapacitetin përballë presionit konkurrues dhe forcave të tregut brenda BE-së, si dhe për të zbatuar në mënyrë të qëndrueshme reformat strukturore të nevojshme.
