Irani po shqyrton mundësinë e goditjes së objektivave ushtarake amerikane në Evropë në rast se presidenti Donald Trump urdhëron një përshkallëzim të ri të konfliktit, sipas burimeve pranë regjimit iranian të cituara nga Financial Times.
Sipas dy personave të afërt me regjimin, forcat iraniane kanë analizuar skenarë për sulme ndaj aseteve amerikane në Evropën Juglindore, mes tyre edhe në Bullgari. Vendi miratoi muajin e kaluar përdorimin e bazës ajrore Bezmer për avionët amerikanë të furnizimit me karburant.
Në skenarët e mundshëm të hakmarrjes është përfshirë edhe Qiproja. Një bazë ushtarake britanike në ishull u godit nga një dron në mars, në një incident për të cilin zyrtarët perëndimorë dyshuan për përfshirje iraniane, megjithëse autorësia nuk është konfirmuar.
Teherani shqyrton zgjerimin e objektivave
Sipas burimeve të Financial Times, ushtria iraniane ka shqyrtuar gjithashtu mundësinë e goditjes së kabllove nënujore të fibrave optike në zonën e ngushticës së Hormuzit, në rast të një përshkallëzimi të ri.
Në Teheran, një pjesë e strukturave të sigurisë dhe ushtrisë po e konsiderojnë një përplasje të re me SHBA-në si gjithnjë e më të mundshme. Forcimi i krahut konservator në strukturat ushtarake dhe të sigurisë ka shtuar shqetësimet për një përshkallëzim të konfliktit.
Nga ana tjetër, Trump deklaroi të martën se nuk ka bisedime apo negociata të planifikuara me Teheranin.
Garda Revolucionare dhe komandantë të tjerë iranianë kanë paralajmëruar se, në rast të një konflikti të ri, objektivat e Teheranit mund të shtrihen përtej bazave amerikane në Lindjen e Mesme.
Një burim i cituar nga Financial Times tha se Irani do të “mbrohet me çdo çmim”, duke lënë të kuptohet se një konflikt i ri mund të marrë përmasa përtej rajonit.
Sa larg mund të godasë Irani?
Ekspertët vlerësojnë se Irani ka kapacitete për të goditur objektiva në distanca të mëdha, por këto kapacitete kanë kufizime.
Sidharth Kaushal, studiues në Royal United Services Institute, ka deklaruar se Irani mund të përdorë raketa balistike me rreze të mesme veprimi kundër objektivave amerikane në Evropën Jugore dhe Juglindore. Megjithatë, efektiviteti i këtyre armëve bie sa më shumë rritet distanca nga territori iranian.
Një tjetër mundësi për Teheranin do të ishte përdorimi i grupeve aleate në rajon për të kryer sulme indirekte. Kjo është një strategji që Irani e ka përdorur prej vitesh në Lindjen e Mesme.
Tentativat për goditje në distanca të largëta
Irani ka treguar më parë se synon të ketë mundësi për të goditur objektiva larg territorit të tij.
Pas nisjes së konfliktit mes SHBA-së dhe Izraelit, Uashingtoni e akuzoi Teheranin për lëshimin e raketave në drejtim të Diego Garcia, bazës ushtarake amerikano-britanike në Oqeanin Indian, rreth 4 mijë kilometra larg Iranit. Raketa të tilla nuk arritën objektivin.
Në mars, Turqia deklaroi se sistemet e mbrojtjes ajrore të NATO-s kishin interceptuar disa raketa balistike të lëshuara nga Irani.
Në të njëjtën periudhë, baza britanike në Akrotiri të Qipros u godit nga një dron. Zyrtarët perëndimorë dyshuan për një lidhje të mundshme me Iranin, por mbeti e hapur mundësia që sulmi të ishte kryer nga grupe aleate të Teheranit.
Sipas burimeve iraniane të cituara nga Financial Times, një sulm i muajit të kaluar ndaj një baze amerikane në Jordani, ku u vranë tre ushtarakë amerikanë, ishte ndër operacionet më të sakta të Iranit në distanca të largëta.
Diplomacia mbetet në ngërç
Kërcënimet e reja shfaqen në një moment kur përpjekjet për rikthimin e negociatave mes Iranit dhe SHBA-së kanë ngecur.
Përplasjet mbi ngushticën e Hormuzit dhe akuzat e ndërsjella për shkeljen e marrëveshjeve kanë rritur tensionet, ndërsa palët kanë vijuar shkëmbimin e kërcënimeve dhe sulmeve.
Në Teheran, forcimi i figurave të vijës së ashpër shihet si një sinjal se mundësitë për një marrëveshje afatgjatë me Perëndimin janë dobësuar.
Për SHBA-në dhe aleatët e saj, shqetësimi kryesor është që një konflikt i ri të mos mbetet i kufizuar vetëm në Lindjen e Mesme. Për Iranin, kërcënimi për të goditur objektiva amerikane në Evropë mund të shërbejë si mjet presioni ndaj Uashingtonit dhe si paralajmërim për koston e një sulmi të ardhshëm.
Megjithatë, mbetet e paqartë nëse Teherani do të ndërmerrte realisht sulme ndaj objektivave amerikane në territorin evropian. Një hap i tillë do të mund të sillte një përshkallëzim shumë më të gjerë dhe të përfshinte drejtpërdrejt edhe aleatët evropianë të SHBA-së.
