Kryetarja në detyrë e Gjykatës Kushtetuese, Holta Zaçaj, ka publikuar këtë të hënë një pasqyrë të plotë të punës dhe rezultateve të institucionit gjatë tre viteve të mandatit të saj, i cili tashmë ka përfunduar. Ndërkohë, ditën e sotme pritet që Asim Vokshi të betohet si gjyqtari më i ri i Gjykatës Kushtetuese, duke zëvendësuar Zaçajn pas përfundimit të mandatit të saj kushtetues.
Në njoftimin e shpërndarë për mediat, Zaçaj thekson se periudha 2023–2025 ka qenë një ndër më intensive për Gjykatën Kushtetuese, duke shënuar rritje të ndjeshme të volumit të punës, nisma të rëndësishme institucionale, si dhe arritje të spikatura në arenën ndërkombëtare. Sipas saj, vetëm gjatë këtyre tre viteve, numri i çështjeve të trajtuara është rritur me 35-40%, duke arritur në rreth 400 çështje të shqyrtuara për çdo vit, prej të cilave 85–90 janë mbyllur me vendime përfundimtare.
Mandati 3-vjeçar dhe sfida e viteve 2023–2025
Në analizën e saj, Zaçaj ndalet fillimisht te sfida kryesore e fundvitit 2025: çështja e kohëzgjatjes së mandateve të gjyqtarëve kushtetues, një temë që solli debat publik dhe institucional. Ajo vlerëson se sqarimi i kësaj çështjeje ishte thelbësor për funksionimin e qëndrueshëm të institucionit dhe për pavarësinë e çdo gjyqtari të Gjykatës Kushtetuese.
“Përputhja e mandatit me pritshmëritë e mia profesionale dhe me vizionin tim për drejtimin e Gjykatës, ishte një proces sfidues, por që besoj se solli ndikim pozitiv afatgjatë,” shkruan Zaçaj, duke shtuar se përgjatë gjithë mandatit, Gjykata nuk ka pasur çështje të prapambetura, falë respektimit rigoroz të afateve ligjore për shqyrtimin e tyre.
Angazhimi ndërkombëtar: Shqipëria, në qendër të vëmendjes evropiane
Zaçaj nënvizon se në planin ndërkombëtar këto vite kanë qenë ndër më të suksesshmet në historinë e Gjykatës Kushtetuese të Shqipërisë. Ndër arritjet kryesore renditen:
Kryesimi nga Shqipëria i Konferencës së Gjykatave Kushtetuese Evropiane (CECC) për periudhën 2024–2027, pas një votimi unanim të 35 vendeve anëtare.
Organizimi në Tiranë i Mbledhjes së Rrethit të Kryetarëve, me pjesëmarrjen e 34 gjykatave kushtetuese të kontinentit.
Anëtarësimi me të drejta të plota i Gjykatës Kushtetuese të Kosovës në CECC, një proces që kishte nisur që në vitin 2011.
Zgjedhja e Gjykatës Kushtetuese të Shqipërisë në Byronë e Shoqatave Frankofone (ACCF), duke zgjeruar më tej ndikimin dhe bashkëpunimet ndërkombëtare.
Këto zhvillime, sipas Zaçajt, e kanë pozicionuar Shqipërinë si një aktor të rëndësishëm në hartën kushtetuese të Evropës.
Nisma të reja institucionale dhe transparenca publike
Pjesë e rëndësishme e mandatit të saj përfshiu edhe disa reforma të brendshme që synuan rritjen e transparencës dhe aksesit të publikut te drejtësia kushtetuese. Për herë të parë, Gjykata Kushtetuese:
Hartoi dhe publikoi “Udhërrëfyesit e Jurisprudencës”, një instrument i munguar prej vitesh. Në 2024 u publikua udhërrëfyesi për ankimet kushtetuese, ndërsa në 2025 ai për të drejtat dhe liritë themelore.
Filloi botimin e Buletinit Dymujor për vendimet, një dokument i disponueshëm në shqip dhe anglisht, i cili synon komunikim më të qartë me publikun dhe profesionistët.
Lançoi doracakun edukativ “Kushtetuta ime”, një material i dedikuar për nxënësit e shkollave me gjuhë të thjeshtëzuar dhe të përshtatshme për moshat e reja.
Sa i përket komunikimit publik, gjatë mandatit të Zaçajt janë vendosur praktika të reja moderne:
Konferenca për shtyp në të njëjtën ditë me vendimmarrjet në çështje me interes publik.
Transmetimi “live” i seancave plenare.
Publikimi i të dhënave të çështjeve menjëherë pas shortimit.
Rritja e pranisë në rrjetet sociale.
Publikimi i versionit të ri të faqes zyrtare të Gjykatës Kushtetuese.
Vijimi drejt finalizimit të sistemit elektronik të menaxhimit të çështjeve, i cili pritet ta fusë institucionin në epokën e plotë digjitale.
Aktet rregullatore të miratuara
Gjatë periudhës 3-vjeçare, Gjykata miratoi një sërë dokumentesh të rëndësishme të brendshme, përfshirë:
Rregulloren për Organizimin dhe Funksionimin e Administratës.
Rregulloren për Komunikimin me Median.
Kodin Etik të Administratës.
Zaçaj shprehu mirënjohjen ndaj kolegëve gjyqtarë, administratës dhe partnerëve ndërkombëtarë për mbështetjen gjatë këtij mandati, duke theksuar se këto arritje përbëjnë bazën e zhvillimeve të ardhshme të Gjykatës Kushtetuese.
Mesazhi i fundit si kryetare
Në përmbyllje të njoftimit, Holta Zaçaj shprehu besimin se institucionet dhe praktikat e ngritura gjatë drejtimit të saj do të vazhdojnë të forcojnë rolin e Gjykatës Kushtetuese si garantja më e lartë e Kushtetutës.
“Arritjet e këtyre tre viteve janë themel i fortë për punën që vjen. Jam e bindur se Gjykata do të vijojë të rrisë profesionalizmin, transparencën dhe besimin publik,” shkruan ajo.
Me mbylljen e mandatit të Zaçajt, Asim Vokshi pritet të marrë detyrën si gjyqtari më i ri i Gjykatës Kushtetuese, duke nisur kështu një kapitull të ri për institucionin më të lartë të kontrollit kushtetues në vend.
