Mbështet E Vërteta.al . Nëse mendoni se gazetaria duhet të jetë e lirë, e verifikuar dhe pranë qytetarit, na ndihmoni të vazhdojmë. IBAN – Credins Bank AL50212110090000000002316105 SWIFT/BIC: CDISALTR
Protesta e 24 tetorit në Tiranë, e shoqëruar me përplasje të forta mes protestuesve dhe policisë, hedhjen e molotovëve dhe përdorimin e gazit lotsjellës, ka nxitur reagime të shumta nga politika dhe analistët. Ndërsa opozita kërkon largimin e Edi Ramës dhe akuzon qeverinë për keqqeverisje e dhunë ndaj protestuesve, përfaqësues të mazhorancës mbrojnë ndërhyrjen e policisë dhe kërkojnë përgjegjësi për aktet e dhunshme. Nga ana tjetër, analistët ngrenë pikëpyetje mbi drejtimin politik të protestës dhe aftësinë e saj për të prodhuar ndryshim.
Të djathtët bashkohen në akuzat ndaj Ramës
Përfaqësuesit e opozitës e kanë paraqitur protestën si shprehje të pakënaqësisë së qytetarëve ndaj qeverisë dhe si një përpjekje për t’i dhënë fund pushtetit të Edi Ramës. Kreu i PD-së, Sali Berisha, ka mbështetur tubimin dhe u ka bërë thirrje qytetarëve t’i bashkohen protestës, duke e lidhur atë me pakënaqësitë për korrupsionin dhe gjendjen e vendit.
Në të njëjtën linjë, kreu i grupit parlamentar të PD-së, Gazment Bardhi, ka akuzuar kryeministrin se po përpiqet të diskreditojë protestuesit, në vend që t’u përgjigjet kërkesave të tyre. Bardhi ka kritikuar atë që e konsideron standard të dyfishtë të qeverisë në trajtimin e përgjegjësive politike dhe çështjeve të drejtësisë.
Deputetja demokrate Jorida Tabaku ka kritikuar ndërhyrjen e policisë, duke e cilësuar atë joproporcionale dhe çnjerëzore ndaj të rinjve. Ajo ka mbështetur protestën studentore dhe ka kërkuar që shqetësimet e tyre të mos trajtohen vetëm si çështje rendi, por edhe si një problem politik e shoqëror.
Edhe kreu i Partisë së Lirisë, Ilir Meta, ka shprehur mbështetje për studentët, pedagogët dhe gjimnazistët, duke e lidhur revoltën me problemet në arsim dhe pakënaqësinë ndaj qeverisjes. Ai ka kritikuar ofertën e Ramës për dialog, duke e interpretuar atë si përpjekje për të fituar kohë.
Pavarësisht mbështetjes së përbashkët për protestën, një pjesë e të rinjve kanë shprehur mosbesim edhe ndaj opozitës tradicionale, duke këmbëngulur se pakënaqësia e tyre nuk kufizohet vetëm te qeveria, por përfshin të gjithë klasën politike.
Të majtët mbrojnë dialogun dhe rendin publik
Nga ana e mazhorancës, kryeministri Edi Rama ka deklaruar se e drejta për të protestuar duhet respektuar, por se dhuna dhe shkatërrimi i pronës nuk mund të justifikohen. Ai ka përsëritur se qeveria është e gatshme të dialogojë për shqetësimet e studentëve dhe qytetarëve, duke kundërshtuar përpjekjet për ta kthyer protestën në përplasje të dhunshme.
Rama ka pretenduar se një pjesë e protestuesve refuzojnë dialogun për shkak të presionit politik dhe frikës se mund të etiketohen si tradhtarë. Qeveria ka mbrojtur gjithashtu veprimet e policisë për garantimin e rendit dhe sigurisë publike, ndërsa ka paralajmëruar përgjegjësi ligjore për personat që përfshihen në akte dhune.
Nga ana tjetër, policia kishte njoftuar për masa të shtuara sigurie përpara tubimit, pas konstatimit të thirrjeve në rrjetet sociale për përdorimin e molotovëve, gurëve dhe mjeteve të tjera të forta. Drejtori i Përgjithshëm i Policisë, Skënder Hita, u ka kërkuar efektivëve të zbatojnë ligjin dhe të respektojnë parimin e proporcionalitetit gjatë ndërhyrjeve.
Megjithatë, përdorimi i gazit lotsjellës dhe mjeteve të tjera për shpërndarjen e protestuesve ka hapur debat mbi kufijtë e ndërhyrjes policore dhe nevojën për të hetuar çdo pretendim për përdorim të paligjshëm të forcës.
Analistët ndahen për rolin e opozitës dhe të ardhmen e protestës
Në kampin e analistëve, vlerësimet për protestën janë të ndryshme. Ilir Yzeiri ka argumentuar se protesta studentore është shfrytëzuar politikisht dhe se aktet vandale rrezikojnë të zhvendosin vëmendjen nga kërkesat fillestare të të rinjve. Sipas tij, opozita, veçanërisht Sali Berisha, synon të përfitojë nga pakënaqësia qytetare për të forcuar pozitat e veta politike.
Një tjetër këndvështrim ka paraqitur analisti dhe pedagogu Mark Marku, i cili ka vlerësuar rëndësinë e reagimit të të rinjve, por ka theksuar se protesta duhet të shoqërohet me një platformë konkrete dhe një alternativë politike të besueshme. Sipas këtij argumenti, largimi i një qeverie nuk garanton vetvetiu ndryshim, nëse nuk shoqërohet me propozime të qarta për mënyrën se si do të qeveriset vendi.
Ndërkohë, analiza të publikuara në mediat ndërkombëtare e kanë përshkruar lëvizjen si një revoltë me pjesëmarrje të të rinjve, e nxitur nga pakënaqësitë për korrupsionin, arsimin, papunësinë, kostot e jetesës dhe mungesën e perspektivës. Sipas këtij këndvështrimi, një pjesë e protestuesve nuk ndihen të përfaqësuar as nga PS-ja dhe as nga PD-ja.
Kjo e bën më të ndërlikuar situatën politike: opozita përpiqet ta kthejë revoltën në një lëvizje kundër qeverisë, ndërsa një pjesë e protestuesve kërkojnë ndryshim më të gjerë dhe nuk duan që pakënaqësia e tyre të identifikohet vetëm me një forcë politike.
Përplasjet dhe dhuna shtojnë shqetësimet
Protesta e së shtunës u shoqërua me hedhjen e gurëve, molotovëve dhe fishekzjarrëve në drejtim të policisë, dëmtime të godinave dhe zjarre në disa objekte. Policia përdori gaz lotsjellës dhe autobotë me ujë për të shpërndarë turmat, ndërsa u raportua edhe për një efektiv që u përfshi nga flakët pas hedhjes së molotovëve dhe që mori ndihmën e kolegëve.
Përtej përplasjes politike, ngjarjet kanë rikthyer debatin mbi të drejtën për protestë dhe përgjegjësinë e shtetit për të garantuar sigurinë. Aktet e dhunshme dhe dëmtimi i pronës kërkojnë hetim, ndërsa çdo pretendim për tejkalim të kompetencave nga policia duhet të verifikohet në mënyrë të pavarur.
Protesta ka nxjerrë në pah jo vetëm përplasjen mes qeverisë dhe opozitës, por edhe krizën e besimit të një pjese të qytetarëve ndaj institucioneve dhe partive politike. Ndërsa palët vazhdojnë të akuzojnë njëra-tjetrën, mbetet e paqartë nëse pakënaqësia e shprehur në rrugë do të shndërrohet në një alternativë të qëndrueshme politike apo do të mbetet një tjetër valë protestash e shoqëruar me përplasje.
E Vërteta.al
Kërkohen kokat e protestuesve/ Heshtet për policinë dhunuese
“Me plumba gome, vazhdoni”/ Policia hedh gaz lotsjellës ndaj protestuesve
Rama paralajmëron protestuesit/ “Sa zgjat terrori urban, aq do të zgjasë reagimi i shtetit”
