Mbështet E Vërteta.al . Nëse mendoni se gazetaria duhet të jetë e lirë, e verifikuar dhe pranë qytetarit, na ndihmoni të vazhdojmë. IBAN – Credins Bank AL50212110090000000002316105 SWIFT/BIC: CDISALTR
Avokati i Popullit ka publikuar gjetjet paraprake nga monitorimi i protestës së zhvilluar më 19 tetor në Tiranë, duke ngritur shqetësime për mënyrën se si policia ka trajtuar personat e shoqëruar, veçanërisht të miturit. Raporti evidenton pretendime për dhunë fizike dhe verbale, përdorim të sprajit me piper dhe gazit lotsjellës, kontrolle të telefonave celularë pa bazë ligjore, si dhe mangësi në dokumentimin e shoqërimeve.
Ekipet e institucionit monitoruan komisariatet e Policisë nr. 1, 2, 3, 4, 5 dhe 6 në Tiranë, Bllokun e Sigurisë dhe Spitalin e Traumës. Në komisariatet nr. 5 dhe 6 nuk u raportuan persona të shoqëruar, ndaj ato nuk përfshihen në gjetjet e publikuara.
Sipas të dhënave të administruara, gjatë protestës policia shoqëroi 50 persona, prej të cilëve 32 të rritur dhe 18 të mitur. Në Spitalin e Traumës morën trajtim mjekësor 34 persona, ndërsa në Bllokun e Sigurisë ndodheshin 109 persona të arrestuar.
Avokati i Popullit bën të ditur se ekipet e tij kanë kontaktuar gjithsej 193 persona të shoqëruar, të arrestuar ose të pranishëm në spital. Gjatë monitorimit janë administruar 11 ankesa, 10 prej të cilave në Bllokun e Sigurisë dhe një për një të mitur në Komisariatin nr. 1. Për rastet e tjera të referuara përmes telefonatave dhe rrjeteve sociale ka nisur hetimi administrativ.
Pretendime për dhunë ndaj protestuesve
Një nga shqetësimet kryesore të evidentuara lidhet me pretendimet për dhunë gjatë shoqërimit dhe qëndrimit në komisariate.
Në Komisariatin nr. 1, pesë nga tetë të miturit e shoqëruar kanë pretenduar se janë dhunuar fizikisht dhe verbalisht nga punonjës të Policisë së Shtetit. Sipas Avokatit të Popullit, te dy prej tyre janë konstatuar shenja dëmtimi fizik. Ndërkohë, në Bllokun e Sigurisë është regjistruar edhe një ankesë tjetër për dhunë ndaj një të mituri.
Edhe personat e rritur të shoqëruar kanë ngritur pretendime për përdorim të sprajit me piper dhe gazit lotsjellës, goditje me bombola gazi, tërheqje zvarrë, si dhe dhunë fizike e psikologjike.
Një prej ankuesve ka pretenduar se është goditur brenda një zyre në Komisariatin nr. 4, ku, sipas raportimit të institucionit, nuk ka kamera sigurie.
Avokati i Popullit kujton se ndalimi i torturës dhe i trajtimit çnjerëzor ose poshtërues është i garantuar nga Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe se përdorimi i forcës nga policia duhet të jetë i domosdoshëm dhe proporcional. Institucioni thekson se pretendimet e evidentuara po shqyrtohen dhe se hetimi administrativ vijon.
Të miturit, pa formularin e të drejtave dhe me regjistrime të pasakta
Monitorimi ka evidentuar mangësi të veçanta në respektimin e garancive procedurale për të miturit.
Në Komisariatin nr. 1, të miturve nuk u ishte dhënë formulari i të drejtave në versionin e përshtatur për fëmijët. Pas ndërhyrjes së ekipit të Avokatit të Popullit, atyre iu dha formulari për të rriturit, por edhe ky rezultonte i papërditësuar.
Po në këtë komisariat, gjashtë të mitur ishin regjistruar në regjistrin e të rriturve. Mangësi në plotësimin e regjistrit të të miturve u konstatuan edhe në Komisariatin nr. 4.
Sipas institucionit, këto problematika rrezikojnë të cenojnë garancitë që ligji u njeh personave nën moshën 18 vjeç, përfshirë informimin mbi të drejtat, njoftimin e prindit ose kujdestarit dhe aksesin në ndihmë juridike.
Avokati i Popullit nënvizon se të miturit duhet të trajtohen në përputhje me standardet e posaçme ligjore dhe se prania e prindit ose kujdestarit dhe e psikologut duhet të garantohet gjatë intervistimit, sipas kërkesave ligjore.
Pretendime për kontroll të telefonave celularë
Një tjetër çështje e ngritur nga personat e shoqëruar lidhet me privatësinë dhe kontrollin e pajisjeve elektronike.
Sipas raportimit, disa të mitur dhe të rritur kanë deklaruar se u është kërkuar të zhbllokojnë telefonat celularë dhe të lejojnë kontrollin e të dhënave personale, pa u paraqitur një vendim gjykate. Disa prej tyre kanë pretenduar se kërkesat janë bërë edhe në mungesë të një akuze të ngritur nga prokuroria.
Avokati i Popullit rikujton se e drejta për jetën private dhe korrespondencën mbrohet nga neni 8 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe se ndërhyrjet në këtë të drejtë duhet të kenë bazë ligjore.
Institucioni i kërkon Policisë së Shtetit të mos kryejë kontrolle të telefonave dhe të mos kërkojë fjalëkalime pa bazë ligjore, duke vënë theksin te respektimi i garancive që mbrojnë të dhënat personale të qytetarëve.
Shoqërime të personave që pretendojnë se ishin kalimtarë
Gjatë monitorimit janë raportuar edhe raste të personave që pretendojnë se janë shoqëruar në komisariat pa pasur lidhje me protestën.
Sipas ankesave të administruara, disa prej tyre kanë deklaruar se ishin kalimtarë të rastit dhe se nuk kishin marrë pjesë në tubim. Avokati i Popullit thekson se privimi nga liria duhet të mbështetet në shkaqe të ligjshme dhe të përcaktuara, ndërsa çdo rast i pretenduar po shqyrtohet në kuadër të hetimit administrativ.
Në komisariatet nr. 2 dhe 4 janë evidentuar gjithashtu punonjës policie pa numra identifikues të dukshëm, si dhe mangësi në të dhënat e regjistrave të shoqërimit.
Sipas institucionit, identifikimi i punonjësve është i domosdoshëm për të garantuar llogaridhënien individuale dhe për të bërë të mundur verifikimin e ankesave për sjelljen e policisë.
109 persona në Bllokun e Sigurisë, shqetësime për kushtet
Një tjetër problem i evidentuar është mbingarkesa në Bllokun e Sigurisë, ku, sipas të dhënave të raportuara, ndodheshin 109 persona të arrestuar, mes tyre një i mitur dhe katër gra.
Avokati i Popullit ngre shqetësime për mungesën e shtretërve, ujit, ngrohjes dhe kujdesit mjekësor, duke paralajmëruar se kushtet e papërshtatshme mund të cenojnë të drejtat themelore të personave që mbahen në këto ambiente.
Institucioni i kërkon Ministrisë së Brendshme ndërhyrje urgjente për uljen e mbingarkesës dhe transferimin e personave në ambiente të tjera, brenda kapaciteteve ligjore.
Sipas shifrave të përfshira në raportim, në Spitalin e Traumës morën trajtim mjekësor 34 persona. 21 punonjës policie, shtatë protestues dhe pesë kalimtarë.
Kërkesat e Avokatit të Popullit për Policinë dhe institucionet
Në përfundim të monitorimit paraprak, Avokati i Popullit i ka kërkuar Policisë së Shtetit që çdo punonjës në detyrë të ketë numër identifikues të dukshëm dhe që të sigurohen kamera në të gjitha ambientet e shoqërimit dhe intervistimit.
Institucioni kërkon gjithashtu ruajtjen e menjëhershme të pamjeve filmike të 19 tetorit, për të mundësuar verifikimin e pretendimeve të ngritura nga personat e shoqëruar.
Ndër kërkesat e tjera janë:
- Ndalimi i kontrolleve të telefonave dhe kërkesave për fjalëkalime pa bazë ligjore.
- Garantimi i pranisë së prindit ose kujdestarit dhe psikologut gjatë intervistimit të të miturve, sipas ligjit.
- Përdorimi i formularit të të drejtave të përshtatur për fëmijët dhe mbajtja e regjistrave të veçantë për të miturit.
- Plotësimi i saktë i regjistrave të shoqërimit dhe dokumentimi i çdo rasti.
- Trajnimi i vazhdueshëm i punonjësve të policisë për përdorimin proporcional të forcës dhe gazit lotsjellës.
- Sigurimi i kujdesit mjekësor në çdo kohë në ambientet e shoqërimit dhe dokumentimi i dëmtimeve sipas standardeve përkatëse.
Avokati i Popullit thekson se e drejta për tubim paqësor është e garantuar dhe se Policia e Shtetit ka detyrimin të ruajë sigurinë publike, por çdo përdorim i forcës duhet të jetë i domosdoshëm dhe proporcional.
Gjetjet e publikuara janë paraprake dhe hetimi administrativ vijon për rastet ku dyshohet për shkelje të të drejtave të njeriut. Institucioni bën të ditur se do të monitorojë zbatimin e kërkesave dhe u bën thirrje qytetarëve që pretendojnë se u janë shkelur të drejtat të paraqesin ankesa individuale.
