Mbështet E Vërteta.al . Nëse mendoni se gazetaria duhet të jetë e lirë, e verifikuar dhe pranë qytetarit, na ndihmoni të vazhdojmë. IBAN – Credins Bank AL50212110090000000002316105 SWIFT/BIC: CDISALTR
Raportet e Departamentit Amerikan të Shtetit për klimën e investimeve e përshkruajnë Shqipërinë si një vend me potencial ekonomik, por ku investitorët vazhdojnë të përballen me një sërë problemesh që ndikojnë në klimën e biznesit. Në raportin për Shqipërinë, DASH përmend korrupsionin, prokurimet publike, konkurrencën e deformuar, informalitetin, pastrimin e parave, zbatimin e kontratave dhe mungesën e fuqisë punëtore.
Problemet e renditura nga DASH mund të përballen me të dhënat dhe zhvillimet konkrete të viteve të fundit në Shqipëri.
1. Prokurimet publike: Konkurrenca mbetet problem
DASH evidenton raportime për korrupsion në prokurimet qeveritare dhe thotë se investitorët i konsiderojnë prokurimet publike një prej problemeve që mund të vonojnë ose pengojnë investimet. Raporti përmend gjithashtu shqetësime për konkurrencën dhe monitorimin e kontratave publike.
Gjetjet e institucioneve shqiptare tregojnë se problemi nuk është vetëm perceptim i investitorëve.
Në qershor 2026, SPAK njoftoi se kishte dërguar për gjykim 16 të pandehur për shkelje në procedura prokurimi të zhvilluara nga Autoriteti Rrugor Shqiptar dhe Bashkia Kolonjë. Mes të pandehurve ishte edhe ish-kryetari i Bashkisë Kolonjë, Erion Isai, për të cilin SPAK njoftoi akuzat për shpërdorim detyre dhe shkelje të barazisë së pjesëmarrësve në tendera.
Në të njëjtën kohë, KLSH vijon auditimet e kontratave publike dhe PPP-ve. Në programin e punës së vitit 2026 janë përfshirë auditime në sektorë të ndryshëm, ndërsa kryetari i KLSH-së ka bërë të ditur se po auditohen edhe kontrata koncesionare dhe PPP, përfshirë Thumanë–Fushë-Krujë–Vorë–Kashar dhe kontrata të sektorit shëndetësor.
2. Korrupsioni dhe funksionimi i institucioneve
DASH e rendit korrupsionin ndër pengesat kryesore për klimën e investimeve në Shqipëri.
Në anën tjetër, SPAK raportoi se gjatë vitit 2025 hetoi 871 procedime penale, ndërsa për zyrtarët e nivelit të lartë regjistroi gjashtë procedime të reja dhe 16 persona nën hetim. Sipas raportit vjetor të SPAK, nga 30 zyrtarë dhe ish-zyrtarë të lartë nën hetim, 18 ishin dërguar në gjykatë me kërkesë për gjykim dhe 10 ishin dënuar me vendim të formës së prerë.
Këto të dhëna tregojnë njëkohësisht dy zhvillime. Hetimi antikorrupsion është zgjeruar, ndërsa korrupsioni mbetet një problem që vazhdon të prodhojë çështje penale.
3. Konkurrenca në treg
Një tjetër shqetësim i evidentuar nga DASH është konkurrenca e deformuar. Raporti e lidh këtë problem me korrupsionin, informalitetin dhe mënyrën se si funksionojnë prokurimet publike.
Këtu një nga çështjet që kërkon verifikim të vazhdueshëm është nëse kompanitë përballen realisht me kushte të barabarta kur konkurrojnë për kontrata publike dhe nëse kriteret e vendosura nga autoritetet kufizojnë konkurrencën.
Vetë KLSH ka raportuar në auditimet e veta probleme të përsëritura në prokurime, duke përfshirë mungesën e konkurrencës reale, kritere të njëanshme, vlerësime të pajustifikuara të operatorëve dhe dobësi në menaxhimin e kontratave.
4. Pronat dhe siguria juridike
DASH e ka identifikuar prej vitesh çështjen e pronës si një prej problemeve që ndikojnë te investimet në Shqipëri, përfshirë pasigurinë mbi titujt e pronësisë dhe proceset e regjistrimit.
Në vitin 2026 ka pasur hapa të rinj në këtë sektor. ASHK njoftoi në qershor se kishte përfunduar regjistrimin fillestar në 118 zona kadastrale, ku janë regjistruar rreth 92 mijë pasuri.
Në maj, ASHK raportoi gjithashtu se 92.8% e kartelave të pronësisë ishin digjitalizuar dhe se regjistrimi fillestar kishte arritur mbulim territorial prej 91.5%.
Pra, procesi i formalizimit dhe digjitalizimit po avancon, por sfida mbetet që regjistrimi të përkthehet në siguri juridike reale dhe në zgjidhjen e konflikteve të pronësisë.
5. Paratë e pista dhe ekonomia informale
DASH evidenton informalitetin e madh të ekonomisë shqiptare dhe shqetësimet për pastrimin e parave. Raporti thekson se të ardhurat e paligjshme nga aktivitete si trafiku i drogës, kontrabanda, evazioni fiskal dhe korrupsioni mund të shtrembërojnë konkurrencën në treg.
Në korrik 2026, qeveria miratoi projektligjin e ri për parandalimin e pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit, duke e lidhur atë me rekomandimet e FATF dhe MONEYVAL dhe me përafrimin me kuadrin e ri të Bashkimit Europian. Ndryshimet synojnë ndër të tjera forcimin e transparencës mbi pronësinë përfituese dhe mekanizmave për ngrirjen e aseteve.
Kjo tregon se një pjesë e problemit po trajtohet përmes ndryshimeve ligjore, ndërsa sfida kryesore mbetet zbatimi praktik dhe gjurmimi i parave me origjinë kriminale.
6. Kontratat dhe zbatimi i vendimeve
DASH evidenton edhe problemet që lidhen me zbatimin e kontratave dhe funksionimin e sistemit të drejtësisë.
Një tregues i rëndësishëm janë edhe vendimet e GJEDNJ-së. Në çështjen “Rarani dhe të tjerë kundër Shqipërisë”, me vendim të 14 tetorit 2025, Gjykata Europiane konstatoi shkelje të nenit 6 §1 lidhur me arsyetimin e një vendimi të Gjykatës së Lartë në një konflikt pronësie.
Për biznesin, siguria juridike nuk lidhet vetëm me ekzistencën e ligjeve, por edhe me kohën, parashikueshmërinë dhe mënyrën se si zbatohen kontratat dhe vendimet.
7. Mungesa e fuqisë punëtore
DASH e lidh emigrimin e të rinjve dhe të punonjësve të kualifikuar me mungesat në tregun shqiptar të punës dhe me perspektivat e investimeve.
Të dhënat e INSTAT tregojnë se në tremujorin e katërt të vitit 2025, shkalla e pjesëmarrjes në forcën e punës për grupmoshën 15–64 vjeç ishte 75.9%, 0.4 pikë përqindje më e lartë se një vit më parë, por 0.6 pikë më e ulët se tremujori i mëparshëm.
Për një ekonomi që synon të tërheqë investime të reja, problemi nuk është vetëm numri i vendeve të punës, por edhe disponueshmëria e punonjësve me aftësitë që kërkojnë kompanitë.
