Rregullorja e re e Gjykatës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar ka hyrë në fuqi mes kundërshtimeve të forta nga gazetarët, organizatat e medias dhe tashmë edhe nga avokatët.
Akti, i miratuar nga drejtuesi i GJKKO-së, Erjon Bani, vendos rregulla të reja për mënyrën se si gazetarët dhe avokatët mund të qëndrojnë dhe të ushtrojnë detyrën e tyre brenda gjykatës. Në qendër të debatit janë veçanërisht kufizimet për përdorimin e telefonave dhe pajisjeve elektronike.
Por nëse GJKKO e sheh rregulloren si një mënyrë për të garantuar sigurinë, rendin dhe solemnitetin në ambientet e saj, kundërshtarët e saj argumentojnë se disa prej dispozitave prekin drejtpërdrejt të drejta dhe funksione thelbësore.
“Telefoni është studioja jonë lëvizëse”
Kundërshtimi tashmë nuk vjen vetëm nga media. Dhoma Kombëtare e Avokatisë i është drejtuar GJKKO-së me kërkesën që rregullorja të rishikohet, duke kundërshtuar veçanërisht ndalimin e telefonave për avokatët.
Kreu i Dhomës Kombëtare të Avokatisë, Maks Haxhia, e ka konsideruar masën problematike dhe ka paralajmëruar edhe mundësinë e bojkotit të seancave nëse nuk do të ketë reflektim nga gjykata.
“Kontestojmë rregulloren. Nëse nuk ka reflektim, shkojmë në bojkot të seancave gjyqësore”, është shprehur Haxhia. Ai ka argumentuar se telefoni është një mjet pune për avokatin, duke e cilësuar atë si “studio lëvizëse”.
Edhe kreu i Dhomës së Avokatisë Tiranë, Klodian Skënderi, ka kundërshtuar ndalimin. Sipas tij, avokatët mund të jenë në seanca që zgjasin shtatë apo tetë orë dhe telefoni është i nevojshëm edhe për komunikimin me studiot ligjore dhe familjarët.
Haxhia ka shkuar edhe më tej, duke argumentuar se një rregullore nuk mund të kufizojë një të drejtë kushtetuese dhe duke e cilësuar këtë si një problem të rëndësishëm të aktit të ri.
Kritika edhe nga organizatat e medias
Në anën tjetër, prej javësh rregullorja është kundërshtuar nga organizata që mbrojnë lirinë e medias dhe të drejtën e informimit.
Rrjeti SafeJournalists ka kërkuar rishikimin e dispozitave që lidhen me aksesin e gazetarëve, duke ngritur shqetësimin se sistemi i akreditimit dhe kufizimet për pajisjet elektronike mund të pengojnë punën e reporterëve dhe të drejtën e publikut për t’u informuar.
Sipas organizatës, ndalimi i përgjithshëm i telefonave, laptopëve dhe pajisjeve të tjera elektronike nuk prek vetëm mundësinë për të bërë regjistrime të paautorizuara. Ai mund të vështirësojë edhe marrjen e shënimeve, komunikimin me redaksinë, verifikimin e informacionit dhe raportimin në kohë reale.
Një tjetër pikë e diskutueshme është akreditimi. Sipas kritikëve, rregullorja parashikon një sistem individual dhe vjetor akreditimi, ndërsa nuk është e qartë nëse gazetarët pa një akreditim të përhershëm mund të ndjekin seancat publike thjesht si pjesë e publikut. Kjo, sipas SafeJournalists, mund të krijojë probleme veçanërisht për gazetarët freelancer dhe reporterët që caktohen rishtazi për të mbuluar gjykatën.
Pa konsultim me avokatët
Një tjetër pikë që ka shtuar tensionin është mënyra e hartimit të rregullores.
Kreu i Dhomës Kombëtare të Avokatisë, Maks Haxhia, ka kritikuar faktin që akti është përgatitur pa konsultim me Dhomën e Avokatisë. Sipas tij, avokatët prisnin që një rregullore që prek drejtpërdrejt ushtrimin e profesionit të tyre të diskutohej paraprakisht me përfaqësuesit e tyre.
Pikërisht kjo mungesë konsultimi duket se është kthyer në një nga pikat kryesore të përplasjes.
Dhoma e Avokatisë ka bërë të ditur se pret një përgjigje nga GJKKO dhe nuk përjashton ndjekjen e çështjes edhe në rrugë gjyqësore.
Rregullorja që po bashkon në një front gazetarët dhe avokatët
Në një situatë jo të zakonshme, kundërshtimet ndaj rregullores tashmë vijnë nga dy kategori që kanë role të ndryshme në procesin gjyqësor, gazetarët dhe avokatët.
Gazetarët e shohin aktin si një kufizim të transparencës dhe të së drejtës së publikut për t’u informuar, ndërsa avokatët argumentojnë se disa dispozita mund të pengojnë ushtrimin normal të mbrojtjes.
Ndërkohë, GJKKO e lidh rregulloren me nevojën për siguri, rend dhe administrim të ambienteve të gjykatës.
Por debati tashmë nuk është më vetëm për telefonat.
Pyetja që ngrihet është nëse, në emër të sigurisë dhe rregullit, një gjykatë mund të vendosë kufizime që prekin mënyrën se si raportohet një proces publik dhe mënyrën se si avokati ushtron mbrojtjen e klientit të tij.
Dhe ndërsa rregullorja ka hyrë në fuqi, përplasja duket se sapo ka nisur. Avokatët kanë paralajmëruar bojkot nëse nuk ka reflektim, ndërsa organizatat e medias kërkojnë rishikimin e dispozitave që, sipas tyre, kufizojnë aksesin dhe punën gazetareske.
