Marrëveshja për pranimin e fajësisë po përdoret nga SPAK si një nga mënyrat për t’i dhënë fund më shpejt proceseve penale, por praktika e Gjykatës së Posaçme tregon se jo çdo marrëveshje e arritur mes prokurorisë dhe të pandehurit merr miratimin e gjykatës.
Të dhënat e raportit të SPAK për vitin 2025 tregojnë se gjatë atij viti janë dërguar në gjykatë 3 kërkesa për miratimin e marrëveshjeve për pranimin e fajësisë. Dy prej tyre janë refuzuar nga gjykata. Edhe një vit më parë, në 2024, SPAK kishte paraqitur 3 kërkesa të tilla, ndërsa njëra ishte refuzuar.
Pas këtyre shifrave fshihen raste konkrete, që tregojnë se si funksionon në praktikë ky mekanizëm.
Granit Gjana, marrëveshja që GJKKO e refuzoi
Një nga rastet më të njohura është ai i ish-kryebashkiakut të komanduar të Kukësit, Granit Gjana.
SPAK dhe Gjana kishin arritur një marrëveshje për pranimin e fajësisë lidhur me dy procedura tenderimi për blerje karburanti.
Marrëveshja parashikonte një dënim prej 1 viti e 6 muaj burg, i cili do të konvertohej në 3 vite shërbim prove, si dhe ndalimin e ushtrimit të funksioneve publike për 5 vite.
Por GJKKO nuk e miratoi marrëveshjen. Gjykata vendosi kthimin e çështjes në SPAK për vijimin e hetimeve. Pra, edhe pse i pandehuri dhe prokuroria kishin rënë dakord për mënyrën se si do të përfundonte çështja, gjykata vendosi të mos e pranojë atë.
Nikolin Nika, rasti ku marrëveshja u pranua
Një tjetër shembull është Nikolin Nika, i akuzuar për korrupsion aktiv të gjyqtarit, prokurorit dhe funksionarëve të tjerë të drejtësisë.
Në këtë rast, ndryshe nga Gjana, marrëveshja e fajësisë me SPAK u pranua nga GJKKO.
Gjykata e dënoi Nikën me 1 vit burgim, por dënimi iu konvertua në 2 vite shërbim prove. Vendimi erdhi pasi ai pranoi marrëveshjen e fajësisë me SPAK.
Ky rast tregon edhe anën tjetër të mekanizmit. Pranimi i fajësisë mund të çojë në një dënim konkret, por në të njëjtën kohë dënimi me burg mund të konvertohet në një alternativë tjetër, nëse plotësohen kushtet ligjore.
Tre zyrtarët e Tropojës
Një tjetër dosje lidhet me Bashkinë Tropojë dhe tenderin për ndërtimin e palestrës, terreneve sportive dhe sistemimeve të jashtme në gjimnazin “Asim Vokshi”.
SPAK dërgoi në GJKKO kërkesën për miratimin e marrëveshjes së fajësisë për Zenel Çelën, Ramiz Bardhin dhe Rexhep Ismajlisufajn.
Të tre ishin akuzuar për “shkeljen e barazisë së pjesëmarrësve në tenderë apo ankande publike”. Procedimi ishte regjistruar pas një materiali kallëzues të referuar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit.
Tenderi kishte një fond limit prej 50.319.591 lekësh pa TVSH. Sipas SPAK, të tre të pandehurit kishin pranuar fajësinë dhe prokuroria kishte paraqitur në gjykatë kërkesën për miratimin e marrëveshjes.
Çfarë tregojnë rastet?
Tre dosjet tregojnë se marrëveshja e fajësisë nuk ka të njëjtin rezultat në çdo rast. Në rastin e Granit Gjanës, gjykata e refuzoi marrëveshjen dhe çështja iu kthye SPAK-ut.
Në rastin e Nikolin Nikës, marrëveshja u pranua dhe dënimi u përcaktua në 1 vit burg, i konvertuar në 2 vite shërbim prove.
Ndërsa në rastin e tre zyrtarëve të Tropojës, SPAK kërkoi miratimin e marrëveshjes pasi të pandehurit kishin pranuar fajësinë për shkelje të barazisë në tender.
Këto raste tregojnë se gjykata nuk është thjesht një hallkë formale e procesit. Edhe kur prokuroria dhe i pandehuri bien dakord, marrëveshja duhet të kalojë filtrin gjyqësor.
Dhe shifrat e SPAK tregojnë se ky filtër ka funksionuar realisht. Në vitin 2025, nga 3 kërkesa për marrëveshje fajësie, 2 u refuzuan nga gjykata.
Për prokurorinë, mekanizmi mund të kursejë kohë dhe të shmangë procese të gjata. Për të pandehurin, ai sjell një rezultat më të parashikueshëm për sa i përket dënimit./ E Vërteta.al
