Euro vazhdon të jetë një pjesë e rëndësishme e kursimeve të shqiptarëve, por të dhënat më të fundit të Bankës së Shqipërisë tregojnë një ndryshim të rëndësishëm në sjelljen e depozituesve. Leku ka kaluar për herë të parë në rreth një dekadë mbi valutën në strukturën e depozitave bankare.
Sipas Bankës së Shqipërisë, në tremujorin e dytë të vitit 2026 depozitat në lekë u rritën me 13.5% në terma vjetorë, ndërsa depozitat në valutë u rritën me 10.5%. Si rezultat, depozitat në lekë arritën të zënë rreth 50.1% të totalit.
Ky ndryshim vjen në një periudhë kur euroja është dobësuar ndjeshëm përballë lekut dhe kursi i këmbimit ka ndikuar edhe në mënyrën se si shqiptarët i mbajnë kursimet e tyre.
Sa para janë në euro?
Pavarësisht se leku ka marrë një avantazh të lehtë në strukturën e depozitave, shuma e kursimeve në valutë mbetet shumë e madhe.
Në fund të korrikut, sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, depozitat në euro arritën në rreth 9.3 miliardë euro, pas një rritjeje prej rreth 87 milionë eurosh vetëm gjatë muajit korrik.
Pra, edhe me forcimin e lekut, shqiptarët vazhdojnë të mbajnë miliarda euro në sistemin bankar.
Në fund të vitit 2025, kursimet totale në banka kishin arritur rreth 14.8 miliardë euro. Nga kjo shumë, rreth 7.1 miliardë euro ishin kursime në lekë të konvertuara në euro, ndërsa rreth 7.7 miliardë euro ishin depozita në valutë, kryesisht euro dhe dollarë.
Leku rritet më shpejt se euro
Të dhënat e korrikut japin një tjetër tregues të qartë. Depozitat në lekë u shtuan me rreth 16 miliardë lekë, ose afërsisht 170 milionë euro, vetëm në një muaj. Ndërkohë, depozitat në euro u rritën me rreth 87 milionë euro.
Kjo do të thotë se gjatë korrikut kursimet në lekë u shtuan pothuajse dy herë më shumë se ato në euro.
Stoku i depozitave në lekë arriti në një rekord prej rreth 782 miliardë lekësh në fund të korrikut. Krahasuar me korrikun e vitit të kaluar, rritja është rreth 116 miliardë lekë.
Banka e Shqipërisë e lidh këtë tendencë me rritjen e ndërmjetësimit financiar në lekë, zgjerimin e ofertës monetare dhe prirjen e individëve dhe bizneseve për t’i mbajtur kursimet në sistemin bankar në monedhën vendase.
Por, euroja nuk po zhduket nga ekonomia
Pavarësisht kësaj lëvizjeje, Banka e Shqipërisë paralajmëron se niveli i përdorimit të valutave në ekonominë shqiptare mbetet i lartë.
Në raportin e saj të fundit për deeuroizimin, banka thekson se përdorimi i valutave në sistemin financiar vijon të jetë i konsiderueshëm, veçanërisht në depozita dhe kreditim. Megjithatë, gjatë gjysmës së dytë të vitit 2025 është vërejtur një përmirësim i moderuar dhe i qëndrueshëm në drejtim të uljes së përdorimit të valutës.
Kjo do të thotë se Shqipëria nuk po kalon nga euroja te leku brenda natës. Ndryshimi është gradual dhe bëhet më i dukshëm te kursimet bankare.
Një faktor tjetër është turizmi. Depozitat në valutë të bizneseve vijojnë të marrin mbështetje nga hyrjet e valutës në vend dhe aktiviteti turistik. Banka e Shqipërisë e përmend këtë si një nga arsyet e rritjes së depozitave në valutë.
Kush humbet nga euroja e dobët?
Forcimi i lekut nuk është neutral për të gjithë. Për një qytetar që i ka kursimet në euro, rënia e euros do të thotë se, nëse i konverton ato në lekë, merr më pak para se më parë.
Vetëm gjatë vitit 2025, efekti i kursit të këmbimit uli me rreth 22 miliardë lekë kundërvlerën në lekë të depozitave në valutë. Një vit më parë, efekti kishte qenë edhe më i madh, rreth 43 miliardë lekë.
Nga ana tjetër, forcimi i lekut favorizon ata që marrin të ardhura në lekë dhe blejnë mallra apo shërbime që varen nga importi, pasi një lek më i fortë e bën valutën dhe produktet e importuara relativisht më të lira.
Shqipëria ende nuk është “çliruar” nga euroja
Shifrat tregojnë një paradoks. Leku po fiton terren në banka, por euroja vazhdon të jetë e pranishme në miliarda në kursimet e shqiptarëve.
Për Bankën e Shqipërisë, qëllimi i politikës së deeuroizimit nuk është eliminimi i valutave të huaja, por ulja e përdorimit të tyre në një nivel të përshtatshëm për një ekonomi si ajo shqiptare.
Ndryshimi i fundit në strukturën e depozitave është një sinjal se kursi i këmbimit dhe kushtet ekonomike po ndikojnë në sjelljen e shqiptarëve.
Por me rreth 9.3 miliardë euro depozita vetëm në monedhën europiane, euroja është ende larg së humburi peshën në ekonominë shqiptare.
Dhe pyetja që mbetet është nëse kjo është një lëvizje e përkohshme e nxitur nga forcimi i lekut, apo fillimi i një ndryshimi më të gjatë në mënyrën se si shqiptarët kursejnë dhe përdorin paratë e tyre.
