Ish-zyrtari i lartë i Institutit Kombëtar të Alergjive dhe Sëmundjeve Infektive (NIAID), David Morens, ka pranuar fajësinë në SHBA për një komplot që synonte shmangien e ligjeve për dokumentet publike dhe fshehjen e komunikimeve qeveritare të lidhura me kërkimet për COVID-19.
Morens, 78 vjeç, i cili ka qenë këshilltar i lartë i Anthony Faucit gjatë periudhës së pandemisë, e bëri pranimin e fajësisë të martën në një gjykatë federale në Greenbelt, Maryland. Ai përballet me deri në pesë vite burg, ndërsa vendimi përfundimtar pritet të jepet më 12 nëntor.
Sipas Departamentit amerikan të Drejtësisë, Morens dhe persona të tjerë kishin rënë dakord të përdornin adresën e tij personale Gmail për komunikime që lidhen me punën qeveritare, me qëllim shmangien e kërkesave të ligjit Freedom of Information Act (FOIA).
Në qendër të çështjes janë dokumentet dhe komunikimet për financimin e kërkimeve mbi koronaviruset e lakuriqëve të natës dhe një grant kërkimor që ishte ndërprerë nga Instituti Kombëtar i Shëndetit (NIH). Sipas prokurorëve, Morens kishte premtuar të ndihmonte në rikthimin e financimit dhe të kundërshtonte pretendimet se COVID-19 mund të kishte dalë nga një laborator në Wuhan.
Prokuroria pretendon se përdorimi i emailit personal nuk ishte rastësor. Morens dhe bashkëpunëtorët e tij dyshohet se kishin parashikuar se komunikimet e tyre mund të kërkoheshin përmes FOIA-s dhe për këtë arsye vendosën t’i zhvillonin ato jashtë adresave zyrtare.
Në këtë mënyrë, sipas akuzës, u shkëmbyen edhe informacione jo publike të NIH-së dhe u diskutuan përpjekje për të ndikuar në vendimet e institucionit lidhur me financimin e kërkimeve.
Çështja prek edhe debatin për origjinën e COVID-19
Rasti Morens rikthen në qendër të vëmendjes një nga debatet më të mëdha që kanë shoqëruar pandeminë: origjinën e virusit.
Origjina e COVID-19 vazhdon të mbetet e pazgjidhur. FBI ka vlerësuar se një incident laboratorik në Wuhan ishte një shpjegim i mundshëm, ndërsa CIA në vitin 2025 e konsideroi gjithashtu të mundshme një rrjedhje laboratorike, por me “besim të ulët”. Agjenci të tjera amerikane të inteligjencës kanë vlerësuar se transmetimi natyror nga kafshët ishte më i mundshëm.
Në rastin konkret, prokurorët e lidhin veprimtarinë e Morens me përpjekjet për të rikthyer një grant për kërkime mbi koronaviruset e lakuriqëve të natës, pasi NIH e kishte ndërprerë financimin për shkak të lidhjeve të projektit me një laborator në Wuhan.
Pranimi i fajësisë së Morens vjen gjithashtu në një moment kur Anthony Fauci është rikthyer në qendër të vëmendjes së Kongresit amerikan. Fauci ka dëshmuar para një komisioni të Senatit dhe në disa raste ka përdorur të drejtën kushtetuese kundër vetëinkriminimit.
Megjithatë, Fauci nuk është akuzuar apo përfshirë penalisht në çështjen kundër Morens.
Avokati i Morens, Timothy Belevetz, tha pas seancës se klienti i tij, duke pranuar fajësinë, ka marrë përgjegjësinë për veprimet e tij.
Tashmë çështja kalon në fazën e dënimit. Morens pritet të dalë sërish para gjykatës më 12 nëntor, kur do të përcaktohet nëse dhe sa kohë do të vuajë dënim për rolin e tij në skemën për fshehjen e dokumenteve qeveritare.
