Një telefon celular mjaftoi për të nxjerrë në pah një debat që shkon përtej një rasti të veçantë në GJKKO. Rregullat e reja të sigurisë dhe solemnitetit në Gjykatën e Posaçme po vendosin kufij të rinj për hyrjen dhe qëndrimin në ambientet e saj, duke prekur drejtpërdrejt avokatët, palët në proces dhe të gjithë ata që hyjnë në gjykatë.
Rasti i avokatit Dorian Matlija, i cili deklaroi se nuk u lejua të hynte në sallë pasi nuk pranoi të dorëzonte telefonin, është një nga shembujt që ka rikthyer në vëmendje mënyrën se si po zbatohen këto rregulla. Por çështja është më e gjerë se një konflikt mes një avokati dhe shërbimit të sigurisë.
Në thelb, debati është se ku vendoset kufiri mes sigurisë së një gjykate të posaçme dhe të drejtës së personave që hyjnë në të për të ushtruar funksionet e tyre.
Çfarë solli rregullorja e re?
GJKKO ka vendosur rregulla më të forta për sigurinë, kontrollin dhe solemnitetin në ambientet e gjykatës. Logjika pas tyre lidhet me natyrën e veçantë të kësaj gjykate, ku zhvillohen procese të profilit të lartë dhe përballen palë të përfshira në çështje të rënda penale dhe korrupsioni.
Por zbatimi i rregullave në praktikë po sjell edhe pyetje. Një prej tyre lidhet me pajisjet elektronike. Telefoni është bërë pika më e dukshme e debatit, pasi përdorimi apo mbajtja e tij brenda ambienteve të gjykatës mund të kufizohet nga rregullat e reja të sigurisë.
Pikërisht këtu lind edhe pyetja që kërkon përgjigje. A duhet të trajtohen njësoj të gjithë aktorët që hyjnë në gjykatë dhe të gjitha pajisjet elektronike që përdoren gjatë punës?
Avokatët, në qendër të debatit
Rregullorja prek veçanërisht avokatët, të cilët hyjnë në GJKKO jo si vizitorë, por për të ushtruar funksionin e tyre profesional dhe për të marrë pjesë në procese gjyqësore. Për këtë arsye, çdo kufizim në hyrje apo në përdorimin e mjeteve të punës mund të kthehet në një çështje më të gjerë sesa një rregull disiplinor.
Matlija pretendoi se rregulli për telefonin u kthye në pengesë për hyrjen e tij në sallë dhe se më pas ndaj tij u mor edhe një masë financiare, të cilën ai e ka kundërshtuar.
Por pyetja që mbetet nuk është vetëm nëse Matlija kishte apo jo të drejtë në atë rast. Pyetja është nëse rregullorja, ashtu siç po zbatohet, krijon një ekuilibër të drejtë mes sigurisë dhe ushtrimit të profesionit të avokatit.
Siguria përballë të drejtave procedurale
GJKKO ka arsye të forta për të pasur masa të shtuara sigurie. Por sa më të rrepta të jenë këto masa, aq më e rëndësishme bëhet mënyra se si zbatohen.
Një rregull sigurie nuk mund të shihet i shkëputur nga funksioni i gjykatës. Në një sallë gjyqi, avokati nuk është thjesht një person që kërkon të hyjë në një godinë. Ai është pjesë e procesit dhe ushtron një funksion të mbrojtur nga ligji.
Pikërisht këtu qëndron edhe thelbi i debatit të hapur nga rregullorja e re. Sa larg mund të shkojë kontrolli i gjykatës mbi personat që hyjnë në ambientet e saj dhe cilat janë kufijtë kur këto rregulla prekin drejtpërdrejt ushtrimin e mbrojtjes?
A zbatohet njësoj për të gjithë?
Një tjetër pikë që kërkon qartësi është zbatimi uniform i rregullave. Në debatin e ngritur pas rastit të Matlijës janë përmendur edhe pajisje të tjera elektronike, si laptopët dhe tabletët, ndërsa është ngritur pretendimi se aktorë të tjerë të sistemit të drejtësisë mund të kenë telefona në ambiente të gjykatës.
Nëse rregulli është i përgjithshëm, atëherë pyetja është e thjeshtë. A zbatohet njësoj për gjyqtarin, prokurorin, avokatin, administratën dhe çdo person tjetër që hyn në GJKKO?
Nëse ka përjashtime, ato duhet të jenë të përcaktuara qartë dhe të justifikuara nga funksioni që ushtron secili.
Kjo është arsyeja pse debati për telefonin nuk duhet të mbetet thjesht një histori personale e një avokati. Ai nxjerr në sipërfaqe një çështje më të madhe. Se si funksionon në praktikë regjimi i ri i sigurisë në një gjykatë ku solemniteti dhe kontrolli janë vendosur në një nivel shumë më të lartë.
Rregullorja synon të garantojë sigurinë dhe rendin në ambientet e GJKKO-së. Por mënyra, se si ajo zbatohet do të përcaktojë nëse këto masa do të shihen si një mekanizëm i nevojshëm sigurie apo si kufizime që kërkojnë rishikim.
Dhe pikërisht këtu qëndron çështja, jo telefoni i një avokati, por kufiri i ri që po vendoset brenda dyerve të GJKKO-së.
E Vërteta.al
“Nuk dorëzova telefonin, më lanë jashtë sallës”/ Avokati denoncon incidentin në GJKKO
Saida Dollani i del kundër Erjon Banit?/ Apeli “shkel me këmbë” rregulloren e re të GJKKO-së
GJKKO u mbyll celularët edhe avokatëve/ Reagimi i fortë, mblidhet Këshilli i Avokatisë
Kufizime për gazetarët në GJKKO/ Ndalohen telefonat dhe regjistrimet audio
