Presidenti amerikan i mëparshëm, Donald Trump, i tha gazetës The Telegraph se është shumë i zhgënjyer me Kryeministrin britanik Sir Keir Starmer, i cili refuzoi fillimisht që forcat amerikane të përdornin bazën Diego Garcia për operacione kundër Iranit.
Në intervistën ekskluzive, Trump e përshkroi refuzimin fillestar të Kryeministrit si një situatë të pazakontë midis dy vendeve aleate: “Kjo ndoshta nuk ka ndodhur kurrë më parë midis vendeve tona. Duket se ai shqetësohej për ligjshmërinë,” tha Trump.
Britania fillimisht i kishte mohuar SHBA-ve lejen për të kryer sulme nga bazat si Diego Garcia dhe RAF Fairford, duke iu referuar ligjit ndërkombëtar. Megjithatë, Sir Keir u tërhoq të dielën vonë dhe lejoj përdorimin e Diego Garcia për “qëllime specifike dhe të kufizuara mbrojtëse”.
Trump kritikon gjithashtu mënyrën se si Sir Keir e trajtoi çështjen e pronësisë së Ishujve Chagos, duke hoqi mbështetjen për planin e Kryeministrit për t’ua dhënë Mauricisë. “Është e dobishme që ai ndryshoi vendim, por mori shumë kohë,” tha Trump, duke shtuar se Irani ishte përgjegjës për vrasjen e shumë njerëzve dhe shkatërrimin e jetës së tyre, sipas tij.
Rëndësia e bazës Diego Garcia
Baza Diego Garcia, nën sovranitet britanik, ndodhet rreth 2,400 milje larg bregut jugor të Iranit. Kjo e vendos jashtë rrezes së raketave balistike iraniane, por brenda diapazonit operacional të bombarduesve amerikanë B2. Marrëveshja e propozuar për dorëzimin e pronësisë së ishujve te Maurici synon të sigurojë funksionimin e vazhdueshëm të bazës, me një mbështetje financiare prej 35 miliardë paund në 99 vitet e ardhshme.
Trump e mbështeti fillimisht këtë marrëveshje, por më pas ndryshoi qëndrim dhe e quajti një akt të “madh të marrë” nga Britania. Më 10 shkurt, ai njoftoi se ende kundërshtonte marrëveshjen, duke argumentuar se Britania kishte refuzuar kërkesën e tij për përdorimin e bazës për sulme ndaj Iranit.
Konflikti dhe evakuimet e qytetarëve britanikë
Kërkesa për përdorimin e bazave britanike erdhi ndërsa Irani përdorte raketa dhe dronë për të goditur qytetarë pa dallim në Lindjen e Mesme, duke prekur Izraelin dhe vendet e Gjirit si Bahreini, Omani, Kuvajti, Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.
Në përgjigje, qeveria britanike nisi një nga evakuimet më të mëdha civile që nga Lufta e Dytë Botërore. Të paktën 94,000 britanikë në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe vendet e tjera të Gjirit regjistruan vendndodhjen dhe të dhënat e kontaktit me Ministrinë e Jashtme, gati për të evakuuar në rast nevoje.
Trump vlerësoi rëndësinë strategjike të bazës dhe tha se përdorimi i saj nga SHBA për operacione kundër Iranit ishte thelbësor për mbrojtjen e qytetarëve dhe interesave amerikane dhe aleate në rajon.
