Balluku dhe dosja e miliardave/ Kush janë zyrtarët dhe biznesmenët në duar e SPAK-ut?

Dosja e Belinda Ballukut, një prej çështjeve më të rëndësishme të hetimeve për prokurimet publike në Shqipëri, ka hyrë në një fazë të re. Më 28 tetor, ish-zëvendëskryeministrja është paraqitur në Prokurorinë e Posaçme, e shoqëruar nga avokati i saj, Ardian Kalia, ku është njohur me përfundimin e hetimeve. Të njëjtën procedurë SPAK ka ndjekur edhe për 25 të pandehurit e tjerë të dosjes.

Tashmë pritet vijimi i procedurave drejt Gjykatës së Posaçme, ku do të shqyrtohen akuzat dhe provat e administruara nga prokurorët.

Ndaj Ballukut rëndojnë pesë akuza, që lidhen me korrupsionin, shkeljen e barazisë në tendera, pastrimin e parave dhe fshehjen e pasurisë. Në dosje përmenden 15 episode të dyshuara kriminale, ndërsa në qendër të hetimit janë nëntë procedura prokurimi publik me një vlerë të raportuar prej rreth 1.2 miliardë eurosh.

Nëntë tendera në qendër të hetimeve

Një nga çështjet kryesore është tenderi për ndërtimin e Tunelit të Llogorasë, si dhe shtatë lotet e Unazës së Madhe të Tiranës. Hetimet përfshijnë gjithashtu një procedurë prokurimi të zhvilluar në kohën kur Balluku drejtonte Albcontrol.

Sipas dyshimeve të prokurorisë të raportuara në media, procedurat e tenderimit janë shoqëruar me paracaktimin e fituesve dhe shkeljen e rregullave të konkurrencës. Pikërisht këto dyshime përbëjnë një nga boshtet kryesore të dosjes.

Vlera e lartë e kontratave e bën çështjen veçanërisht të rëndësishme për përdorimin e fondeve publike. Bëhet fjalë për projekte infrastrukturore që financohen me para publike dhe që duhet t’u nënshtrohen rregullave të konkurrencës, transparencës dhe trajtimit të barabartë të operatorëve ekonomikë.

Hetimi nuk është kufizuar vetëm te mënyra se si janë zhvilluar tenderat. SPAK ka zgjeruar verifikimet edhe te marrëdhëniet mes zyrtarëve dhe subjekteve private, si dhe te pasuritë që dyshohet se mund të jenë përfituar në këmbim të favoreve.

Dy vilat në bregdet dhe dyshimet për pasurinë

Një tjetër element i rëndësishëm i dosjes lidhet me dy vila luksoze në bregdet, njëra në Dhërmi dhe tjetra në kompleksin “Green Coast”, në Palasë.

Sipas raportimeve mbi hetimin, vila në Dhërmi lidhet me biznesmenin Pandeli Carapuli dhe kompaninë Eurocol. Dyshimi i prokurorisë është se prona mund të jetë dhënë si përfitim i paligjshëm në këmbim të favorizimit në një tender të zhvilluar kur Balluku drejtonte Albcontrol. Për këtë episod, Carapuli është marrë i pandehur për pastrim parash.

Prona tjetër ndodhet në Palasë dhe, sipas dyshimeve të raportuara nga SPAK, konsiderohet se është në pronësi faktike të Ballukut. Hetimet e lidhin rikonstruksionin e saj me biznesmenin Arbër Abazi dhe kompaninë e tij, “Alko Impex General Construction”, e cila ishte shpallur fituese në vitin 2021 për një nga lotet e Unazës së Madhe të Tiranës.

Në këtë pjesë të hetimit është përmendur edhe ish-futbollisti Igli Tare. Sipas raportimeve, prokuroria dyshon se të dyja pronat janë fshehur përmes regjistrimit në emrin e tij dhe po verifikon dyshimet për pastrim parash.

Emrat e zyrtarëve të përmendur në dosje

Gjatë raportimeve për zhvillimet e hetimit janë publikuar emra të zyrtarëve dhe ish-zyrtarëve që lidhen me institucionet e përfshira në procedurat e prokurimit.

Mes tyre janë:

Belinda Balluku, ish-zëvendëskryeministre dhe ish-ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë;

Evis Berberi, ish-drejtues i Autoritetit Rrugor Shqiptar;

Gentian Gjylin;

Genti Raca;

Erald Elezi;

Jonida Cece;

Ardian Kroni;

Denis Xhoxhi;

Eduart Agalliu;

Arbër Troka;

Miranda Shkurta;

Dhurata Lazaj;

Nikollaq Mihali;

Gëzim Noni;

Arlinda Gordani;

Jetmira Dervishi;

Mirzeta Kashnica;

Viola Haxhiademi, ish-sekretare e përgjithshme e Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë dhe më pas drejtuese e KESH-it;

Ergys Verdho, ish-drejtues i Autoritetit Rrugor Shqiptar.

Këta emra janë përmendur në raportime të ndryshme mbi hetimet dhe zhvillimet e çështjes, por kjo nuk do të thotë se të gjithë kanë të njëjtin status procedural.

Biznesmenët dhe kompanitë që kanë dalë në hetim

Përveç zyrtarëve, në raportimet mbi dosjen janë përmendur edhe biznesmenë, kompani ndërtimi dhe operatorë ekonomikë që kanë qenë objekt kontrollesh ose verifikimesh nga SPAK dhe Byroja Kombëtare e Hetimit.

Ndër emrat e publikuar në raportimet për kontrollet e zhvilluara në kuadër të hetimeve janë:

Pandeli Carapuli;

Arbër Abazi;

Pëllumb Salillari;

Bashkim Ulaj;

Ilir Shtufi;

Bledar Starova;

Eduart Çohadari;

Ardit Metaliaj;

Iljan Metaliaj;

Çuman Sejdiaj;

Gramos Dalipi;

Bledar Lloshi;

Giovanni Pascale;

Vladimir Pjetërgjokaj;

Enea Kaçi;

Basri Troci;

Besmir Çako;

Ervis Toska;

Ergys Senka;

Spartak Demiraj;

Rrok Gjoka;

Leonard Proko;

Artan Sako.

Kjo është një listë emrash të përmendur në raportime të ndryshme për kontrolle dhe hetime dhe jo të gjithë janë të konfirmuar si të pandehur.

Në raportimet mbi kontrollet janë përmendur edhe kompani si “Albstar”, “Alko Impex”, “Senka”, “Gjoka Konstruksion”, “Nova Construction Group”, “G.P.G. Company”, “Euroteorema Peqin”, “ED Konstruksion”, “I.D.K. Konstruksion”, “PE-VLA-KU”, “A-M”, “2 T” dhe subjekte të tjera të lidhura me procedura prokurimi që po verifikohen.

Çfarë pritet pas mbylljes së hetimeve?

Mbyllja e hetimeve shënon fundin e fazës hetimore për personat dhe episodet për të cilat është përfunduar procedura, por jo fundin e procesit gjyqësor. Në vijim, dosja do t’i nënshtrohet procedurave përkatëse përpara se çështja të shqyrtohet nga Gjykata e Posaçme.

Në këtë fazë, vëmendja do të përqendrohet te provat që SPAK ka mbledhur për tenderat, marrëdhëniet mes zyrtarëve dhe biznesmenëve, si dhe dyshimet për përfitime të paligjshme dhe fshehje pasurie.

Përtej emrave dhe vlerës së kontratave, çështja ngre pyetje të rëndësishme për mënyrën se si janë administruar procedurat e prokurimit publik dhe nëse fondet e shtetit janë përdorur në përputhje me ligjin.

E Vërteta.al