Në 30-vjetorin e zgjedhjeve të 26 majit 1996, një prej datave më të kontestuara dhe më të dhunshme të pluralizmit shqiptar, deputeti socialist Erion Braçe ka zgjedhur të rikthejë me tone të ashpra një debat të vjetër që vazhdon të ndajë jo vetëm historinë politike të vendit, por edhe vetë kujtesën brenda së majtës.
Në një reagim publik të fortë, Braçe ka akuzuar drejtuesit aktualë të Partia Socialiste e Shqipërisë për atë që ai e cilëson si “harresë të qëllimshme” ndaj ngjarjeve të 26 majit, duke e konsideruar këtë qasje si një shkëputje të rrezikshme nga historia reale e partisë dhe nga sakrificat e atyre që e kanë përjetuar atë periudhë.
“Udhëheqësit socialistë harrojnë, socialistët jo”, është mesazhi i fortë që Braçe vendos në qendër të reagimit të tij, duke ndarë qartazi ata që e kanë jetuar tranzicionin e dhunshëm të viteve ’90 nga brezat më të rinj të politikës, të cilëve, sipas tij, u mungon kujtesa historike e ngjarjeve.
Në deklaratën e tij, Braçe e përshkruan 26 majin 1996 si një moment të rëndë të historisë politike shqiptare, të cilin e cilëson si “masakër elektorale”, ku sipas tij u cenua rëndë vullneti i zgjedhësve dhe u ushtrua dhunë ndaj mbështetësve të së majtës. Ai thekson se rezistenca e atyre ditëve ndikoi drejtpërdrejt në rrjedhën e mëvonshme të historisë së vendit dhe në përshpejtimin e rënies së një sistemi që ai e quan “regjim kriminal”.
Retorika e Braçes shkon përtej kujtesës politike, duke marrë edhe një ton emocional dhe akuzues ndaj indiferencës së brezave të rinj brenda partisë. Ai flet për prindër që kanë përjetuar dhunë, për njerëz që kanë humbur punën dhe për një traumë kolektive që, sipas tij, nuk mund të relativizohet apo të fshihet nga kujtesa politike e sotme.
Në thelb të mesazhit të tij qëndron ideja se historia e Partia Socialiste e Shqipërisë nuk mund të rishkruhet apo të fillojë nga e para sipas drejtuesve të sotëm, por është e ndërtuar mbi ngjarje dhe përvoja që ai i konsideron themelore për identitetin e së majtës shqiptare.
“Gjaku nuk është ujë”, është një nga shprehjet më të forta që Braçe përdor për të theksuar, sipas tij, pamundësinë e harresës politike ndaj atyre që ndodhën në 26 maj, duke e kthyer deklaratën në një thirrje të drejtpërdrejtë për reflektim brenda kampit socialist.
Ky reagim vjen në një moment kur kujtesa e tranzicionit shqiptar po rikthehet periodikisht në debatet publike, shpesh e ndërthurur me tensione të brendshme politike dhe përplasje mbi mënyrën se si duhet lexuar historia e viteve ’90. Braçe, me këtë deklaratë, jo vetëm që rikthen në vëmendje një ngjarje të kontestuar historikisht, por njëkohësisht hap edhe një front të ri debati brenda vetë së majtës, mbi mënyrën se si ajo e kujton dhe e interpreton të kaluarën e saj politike.
