Hetimet ndaj zyrtarëve të lartë në Shqipëri shpesh nisin me bujë të madhe, por përfundimi i tyre mund të kërkojë vite. Nga verifikimet e para dhe mbledhja e provave, te arrestimet, mbyllja e hetimit dhe më pas procesi gjyqësor, një dosje mund të kalojë në disa etapa përpara se të ketë një vendim përfundimtar.
Rastet e viteve të fundit tregojnë se koha nuk është gjithmonë e njëjtë. Disa dosje zgjasin për shkak të kompleksitetit të provave, të tjera për shkak të procedurave gjyqësore, ndërsa në disa raste hetimi zgjerohet dhe përfshin persona apo episode të reja.
Saimir Tahiri, një nga dosjet që zgjati me vite
Një nga shembujt më të njohur është ish-ministri i Brendshëm Saimir Tahiri.
Çështja ndaj tij u bë publike në vitet 2017-2018 dhe përfundoi në disa etapa gjyqësore. Në shtator 2019, gjykata e shpalli fajtor për shpërdorim detyre dhe e dënoi me 5 vite burg, dënim që u ul në 3 vite e 4 muaj për shkak të gjykimit të shkurtuar.
Por kjo nuk ishte pika e fundit e çështjes. Vendimi u apelua dhe në shkurt 2022 Gjykata e Posaçme e Apelit e dënoi me 3 vite e 4 muaj burg përfundimisht.
Pra, një çështje që nisi me hetime dhe akuza të rënda përfundoi pas disa vitesh me një vendim gjyqësor, duke kaluar ndërkohë në disa shkallë të sistemit të drejtësisë.
Arben Ahmetaj dhe dosja e inceneratorëve
Një tjetër shembull është ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj, në kuadër të hetimeve për aferën e inceneratorëve.
SPAK e akuzoi në vitin 2023 për korrupsion, pastrim parash dhe fshehje të pasurisë, ndërsa prokuroria kërkoi edhe arrestimin e tij. Ahmetaj u largua nga Shqipëria dhe çështja vazhdoi në mungesë të tij.
Hetimet u zgjatën disa herë dhe çështja nuk u mbyll me vetëm një episod. Në mars 2026, SPAK e dërgoi për gjykim Ahmetajn dhe persona të tjerë, duke e lidhur atë me përfitime të dyshuara nga skema e inceneratorëve.
Ky rast tregon se një hetim i nisur vite më parë mund të vazhdojë edhe pasi një prej personave kryesorë nuk ndodhet në vend.
Ilir Beqaj, nga hetimi te paraburgimi
Ish-ministri i Shëndetësisë Ilir Beqaj është një tjetër rast që tregon se një dosje mund të zgjasë gjatë edhe pas vendosjes së masave të sigurisë.
SPAK e kishte vendosur Beqajn nën masa sigurie që në vitin 2023 në kuadër të hetimeve për çështjen SASPAC. Në korrik 2024 ai u arrestua. Prokuroria e akuzoi për përfshirje në procedura fiktive prokurimi dhe keqpërdorim të fondeve.
Në korrik 2026, pas rreth dy vitesh në paraburgim, gjykata vendosi ta kalojë Beqajn në arrest shtëpie.
Rasti tregon një tjetër problem të rëndësishëm. Edhe kur një person është nën masë sigurie, kjo nuk do të thotë se hetimi apo gjykimi përfundon shpejt.
Jurgis Çyrbja, nga hetimi te akuzat
Edhe ish-deputeti socialist Jurgis Çyrbja u përball me një hetim të SPAK që u bë publik në vitin 2024.
Pas dorëzimit të mandatit të deputetit në tetor 2024, Çyrbja u paraqit në SPAK për t’u marrë në pyetje. Në korrik 2025, SPAK njoftoi për përfundimin e hetimit ndaj tij, duke e akuzuar për lidhje me persona të krimit të organizuar dhe shpërdorim detyre.
Ky rast tregon një tjetër mënyrë se si ecin dosjet: nga hetimi paraprak, te marrja e personit nën hetim, komunikimi i akuzave dhe më pas dërgimi i çështjes në fazat e tjera procedurale.
Dhe rasti më i fundit, Erion Veliaj
Në listën e dosjeve të profilit të lartë është edhe ajo ndaj ish-kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj.
Hetimi ndaj tij dhe familjarëve të tij kishte nisur përpara se arrestimi të bëhej publik. Në shkurt 2025, Veliaj u arrestua dhe u përball me akuza për korrupsion, pastrim parash dhe fshehje pasurie, akuza të cilat ai i ka mohuar.
Dosja vazhdoi për disa muaj dhe në vitin 2025 hetimet kaluan në fazën e akuzave dhe më pas drejt procesit gjyqësor. Çështja mbetet një nga dosjet më të ndjekura të drejtësisë shqiptare për shkak të profilit të personit dhe numrit të provave që prokuroria pretendon se ka mbledhur.
Pse zgjasin kaq shumë këto dosje?
Në dosjet e zyrtarëve të lartë, një nga arsyet kryesore është sasia e materialeve që duhet të verifikohen. Kontrata publike, dokumente bankare, pasuri, kompani, transaksione dhe komunikime mund të kërkojnë ekspertiza dhe kontrolle të shumta.
Një hetim mund të zgjerohet edhe gjatë rrugës. Nëse hetuesit zbulojnë një transaksion tjetër ose një person tjetër të përfshirë, duhet të verifikojnë edhe atë. Kjo e shtyn më tej afatin e përfundimit.
Pastaj vjen gjykata. Edhe pasi prokuroria deklaron se hetimi ka përfunduar, mbrojtja mund të kundërshtojë provat, të kërkojë kohë shtesë ose të paraqesë kërkesa procedurale. Çështja mund të kalojë më pas në apel dhe, në raste të caktuara, edhe në Gjykatën e Lartë.
Një hetim i gjatë nuk do të thotë domosdoshmërisht një hetim i dështuar
Këto raste tregojnë se kohëzgjatja e një dosjeje nuk mund të përdoret e vetme si provë se drejtësia ka dështuar. Në të njëjtën kohë, vonesat e gjata krijojnë natyrshëm pyetje për efektivitetin e sistemit dhe për kohën që i duhet një çështjeje për të arritur në një përfundim.
Në fund, ajo që përcakton rezultatin nuk është numri i viteve që ka zgjatur hetimi, por cilësia e provave dhe mënyra se si ato vlerësohen nga gjykata.
Nga Tahiri te Ahmetaj, Beqaj, Çyrbja dhe Veliaj, shembujt tregojnë se rruga nga dyshimi i parë deri te një vendim përfundimtar mund të jetë e gjatë. Dhe pikërisht në këtë rrugë, mes provave, ekspertizave, afateve dhe seancave gjyqësore janë edhe momentet ku shumë dosje duket se “ngecin”. / E Vërteta.al (E.S)
