Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka rritur tonet përpara një takimi vendimtar të 27 udhëheqësve të Bashkimit Evropian, që pritet të zhvillohet të enjten në Bruksel, duke e cilësuar momentin aktual si kritik për sigurinë, pavarësinë dhe rolin global të Evropës.
Duke folur të mërkurën në mëngjes në Parlamentin Evropian në Strasburg, von der Leyen paralajmëroi se kontinenti ndodhet përballë një realiteti të ri gjeopolitik. “Paqja e djeshme ka ikur. Nuk kemi kohë të kënaqemi me nostalgji. Ajo që ka rëndësi është se si përballemi me të sotmen”, deklaroi ajo, duke theksuar urgjencën e vendimeve që duhet të merren. “E dimë urgjencën. Është akute. Të gjithë e ndiejmë. Të gjithë e shohim”, shtoi presidentja e Komisionit.
Sipas saj, Bashkimi Evropian po arrin në një pikë vendimmarrjeje për dy çështje madhore që mund të formësojnë imazhin dhe peshën e tij ndërkombëtare. E para lidhet me mbështetjen ndaj Ukrainës, si në aspektin ekonomik ashtu edhe në aftësinë e saj për t’i rezistuar agresionit rus. E dyta ka të bëjë me marrëveshjen e tregtisë së lirë me bllokun Mercosur të Amerikës së Jugut, e cila shihet si një test për besueshmërinë e BE-së në ruajtjen e një sistemi tregtar të bazuar në rregulla.
Në lidhje me Ukrainën, von der Leyen ka mbështetur një plan të paprecedentë për të përdorur asetet shtetërore ruse të ngrira si bazë për lëshimin e një kredie dëmshpërblimi. Megjithatë, kjo qasje ka shkaktuar ndarje mes vendeve anëtare. Belgjika, ku ndodhet shumica e këtyre aseteve, ka shprehur rezerva, duke kërkuar që rreziqet ligjore dhe financiare të shpërndahen në mënyrë të barabartë mes shteteve të BE-së.
Paralelisht, udhëheqësit evropianë përballen me një tjetër vendim të ndjeshëm: nënshkrimin ose jo të marrëveshjes së tregtisë së lirë me Mercosur, pas 25 vitesh negociata. Marrëveshja kërkon mbështetjen e një shumice të kualifikuar, që përkthehet në të paktën 15 shtete anëtare që përfaqësojnë 65% të popullsisë së BE-së.
Disa vende të mëdha, përfshirë Francën, janë shprehur kundër marrëveshjes, nën presionin e fortë të sektorëve të tyre bujqësorë. Italia shihet si vendimtare në këtë proces, pasi mbështetja e saj do t’i mundësonte Francës krijimin e një shumice bllokuese. Megjithatë, kryeministrja italiane Giorgia Meloni ende nuk e ka bërë publik qëndrimin e saj, duke shtuar pasigurinë mbi fatin e marrëveshjes.
Franca po kërkon gjithashtu shtyrjen e votimit për vitin e ardhshëm, një lëvizje që mbështetësit e marrëveshjes e konsiderojnë potencialisht shkatërruese, pasi mund të dëmtojë seriozisht pozicionin e BE-së në Amerikën e Jugut dhe më gjerë në arenën globale.
Në sfond të këtyre zhvillimeve qëndron një administratë e dytë Trump në Shtetet e Bashkuara, e cila po ndjek një politikë më agresive tregtare dhe të jashtme nën parullën “Amerika e para”. Von der Leyen iu referua drejtpërdrejt ndryshimit të qasjes së SHBA-së ndaj Evropës, duke deklaruar: “Ne, evropianët, nuk mund të lejojmë që botëkuptimet e të tjerëve të na përcaktojnë”.
Ajo shtoi se supozimet negative për Evropën janë dëgjuar edhe më parë dhe janë provuar të pasakta. “Nuk do të ishte hera e parë që rendi botëror i pasluftës po ndryshon përtej njohjes”, theksoi ajo, në një kohë kur një strategji e fundit e sigurisë kombëtare e SHBA-së ka paralajmëruar për një “rrezik rënieje të qytetërimit” në Evropë. Pas publikimit të saj, presidenti amerikan Donald Trump e përshkroi Evropën si një kolektiv “kombesh në kalbje”, të udhëhequra nga politikanë “të dobët”.
Tensionet janë rritur edhe në fushën e tregtisë dhe teknologjisë. Këtë javë, përfaqësuesi i Tregtisë i SHBA-së, Jamieson Greer, sulmoi rregulloret dixhitale të BE-së, duke i akuzuar ato si diskriminuese ndaj kompanive amerikane. Në përgjigje, një zëdhënës i BE-së theksoi se rregullat evropiane zbatohen në mënyrë të barabartë për të gjitha kompanitë që operojnë në territorin e Unionit dhe synojnë të garantojnë një treg të drejtë dhe të sigurt për qytetarët.
Samiti i së enjtes në Bruksel pritet të jetë vendimtar për drejtimin që do të marrë Bashkimi Evropian, në një moment kur siguria, ekonomia dhe pozicioni i tij global po vihen në provë si kurrë më parë.
