Mbështet E Vërteta.al . Nëse mendoni se gazetaria duhet të jetë e lirë, e verifikuar dhe pranë qytetarit, na ndihmoni të vazhdojmë. IBAN – Credins Bank AL50212110090000000002316105 SWIFT/BIC: CDISALTR
Qeveria e ka prezantuar “Pasqyra Albania” si një instrument për të rritur transparencën mbi dokumentet shtetërore dhe përdorimin e parave publike. Por, ndërsa komponenti i parë i platformës është bërë publik, sistemi më i gjerë që duhet t’u mundësojë qytetarëve të ndjekin projektet, tenderat dhe zbatimin e kontratave nuk është prezantuar ende si plotësisht funksional.
Më 3 tetor 2026, Kryeministria njoftoi se “Pasqyra e Flamingos”, komponenti i parë i “Pasqyra Albania”, ishte vënë në dispozicion të qytetarëve dhe medias, në shqip dhe anglisht. Dosja e parë e publikuar ishte ajo e projektit Sazan–Zvërnec, ku synohet të përmblidhen dokumentet zyrtare, referencat ligjore dhe përgjigjet për çështjet që kanë ngjallur interes publik.
Megjithatë, vetë Kryeministri Edi Rama pranoi gjatë prezantimit se “Pasqyra Albania” në tërësi është ende në ndërtim. Sipas tij, sistemi do të organizohet sipas sektorëve dhe do të mundësojë ndjekjen në kohë reale të projekteve qeveritare, investimeve publike dhe punëve të financuara nga taksat e qytetarëve.
Rama tha gjithashtu se platforma do të zgjerohet gradualisht dhe se synohet që sistemi i plotë të ndërtohet brenda një viti. Kjo do të thotë se, në momentin e prezantimit, qytetarëve u është vënë në dispozicion një pjesë e shërbimit, jo i gjithë sistemi i premtuar. <Cite refs=
Dosja Sazan–Zvërnec, por jo të gjitha dokumentet
Një detaj i rëndësishëm doli gjatë prezantimit të komponentit të parë. Sipas vetë Ramës, dosja e publikuar nuk përmbante ende studimin e ndikimit në mjedis dhe projektin urbanistik e arkitektonik, pasi këto dokumente nuk ishin dorëzuar.
Kryeministri tha se ato do të shtohen në platformë pasi të jenë paraqitur. Ky është një shembull konkret i kufizimeve që mund të ketë transparenca përmes platformës. Qytetarët mund të shohin dokumentet që janë publikuar, por jo domosdoshmërisht të gjitha materialet që lidhen me një projekt në zhvillim.
Pra pyetja shtrohet pyetja, si do të garantohet që dokumentet e rëndësishme të bëhen publike në kohë dhe që qytetarët të kuptojnë qartë se cilat materiale mungojnë, për çfarë arsyeje dhe kur pritet të publikohen.
Tenderat dhe kontratat publike, premtimi i radhës
Më 7 tetor, ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, deklaroi se “Pasqyra Albania” synon të japë informacion të detajuar për prokurimet publike. Sipas saj, qytetarët do të mund të ndjekin procedurat e tenderimit, rezultatet e tyre dhe mënyrën se si zbatohen kontratat.
Ibrahimaj foli edhe për lidhjen e sistemeve të Ministrisë së Financave, Agjencisë së Prokurimit Publik dhe Operatorit të Blerjeve të Përqendruara me të dhënat për zbatimin e kontratave. Qëllimi i deklaruar është që fondet publike të mund të gjurmohen dhe kontrollohen në çdo fazë.
Por deklarata nuk përcaktoi një datë konkrete kur qytetarët do të kenë akses në të gjitha këto funksione, as nuk shpjegoi në detaje se cilat të dhëna do të publikohen për çdo kontratë.
Për një tender, transparenca nuk përfundon me publikimin e fituesit. Për të kontrolluar se si shpenzohen paratë publike, nevojiten edhe të dhëna për kontratën e nënshkruar, ndryshimet e mundshme të saj, afatet, pagesat, ecurinë e punimeve dhe përmbushjen e detyrimeve nga kompania fituese.
Nëse platforma do të mundësojë realisht ndjekjen e të gjitha këtyre elementeve, ajo mund të krijojë një instrument më të dobishëm për qytetarët dhe gazetarët. Por kjo do të varet nga të dhënat që publikohen dhe nga përditësimi i tyre, jo vetëm nga prezantimi i një faqeje të re në internet.
Çfarë mund të kontrollohet që sot?
Aktualisht, Agjencia e Prokurimit Publik ka një faqe zyrtare ku publikohen njoftimet e tenderave, njoftimet e fituesve, kontratat e nënshkruara, procedurat e arkivuara dhe të dhënat e hapura. Pra, informacioni bazë për procedurat e prokurimit nuk nis me “Pasqyra Albania”.
Dallimi që duhet të sjellë platforma e re është lidhja e këtyre të dhënave me zbatimin real të kontratave dhe me pagesat përkatëse. Kjo do t’i lejonte publikut të mos ndalet vetëm te pyetja se kush e fitoi tenderin, por të kontrollojë edhe çfarë u realizua me paratë e paguara nga buxheti.
Për të vlerësuar nëse premtimi do të përmbushet, mbeten disa pyetje konkrete: kur do të publikohet sistemi i plotë, cilat institucione do të jenë të detyruara të raportojnë, sa shpesh do të përditësohen të dhënat, nëse do të publikohen ndryshimet e kontratave dhe pagesat dhe kush do të kontrollojë nëse informacioni është i plotë dhe i saktë.
Përgjigjet e këtyre pyetjeve do të përcaktojnë nëse “Pasqyra Albania” do të shërbejë si një instrument real llogaridhënieje apo do të mbetet, të paktën për një periudhë, një projekt që ende pret të përmbushë premtimet e tij.
