Lufta në Ukrainë është kthyer në konfliktin më të intensifikuar me dronë në histori. Mijëra dronë të lirë dhe vdekjeprurës po operojnë në qiell, duke u bërë një nga arsyet kryesore pse Ukraina beson se mund të rezistojë ndaj avancimeve të forcave ruse edhe gjatë këtij viti dhe në të ardhmen. Zona e kontaktit mes dy ushtrive, një korridor rreth 10 kilometra i mbushur me dronë, është quajtur “zona e vdekjes” për shkak të aftësisë së këtyre mjeteve pa pilot për të identifikuar dhe shkatërruar objektivat në kohë reale.
Ky përdorim intensiv i dronëve ka ndryshuar rrënjësisht dinamikën e luftës, duke reduktuar avantazhet tradicionale të Rusisë, si numri i madh i trupave, artileria e rëndë dhe tanket. Çdo automjet apo mjet i madh që lëviz pranë frontit është objektiv i lehtë për dronët ukrainas, duke penguar kështu avancimet e shpejta që Rusia kishte bërë në vitin 2022 me kolona të pajisura me blindatë.
Si rezultat, Rusia ka përshtatur taktikat e saj duke sulmuar me grupe të vogla këmbësorie, shpesh të mobilizuara me motorë apo katërçikë, me qëllim që të provokojnë zjarr nga ukrainasit dhe pastaj të goditen me sulme dronësh. Megjithatë, forcat ruse vazhdojnë të avancojnë ngadalë, sidomos në lindje dhe veri, dhe tani prodhojnë miliona dronë në vit përmes industrisë së tyre ushtarake.
Në anën tjetër, Ukraina ka zhvilluar me shpejtësi kapacitetet e saj ushtarake dhe prodhon tashmë rreth 40% të armëve dhe pajisjeve që përdor, përfshirë dronët. Ky përqindje synohet të rritet në 50% brenda gjashtë muajsh. Përveç ndihmës së madhe nga aleatët evropianë, Ukraina është shumë e varur nga SHBA për sistemet e mbrojtjes ajrore, si Patriotët, dhe për ndarjen e inteligjencës satelitore, të cilat janë të domosdoshme për goditjet e suksesshme të dronëve dhe raketave.
Në front, dronët përdoren për të mbledhur informacion dhe për të drejtuar sulmet. Ata zbulojnë pozicionet e armikut nga distanca, mbulojnë vijat e frontit dhe drejtojnë dronët kamikazë, të pajisur me lëndë shpërthyese, që sulmojnë ushtarë, tanke dhe pajisje të ndryshme. Ushtarët e Ukrainës e konsiderojnë tani dronin si kërcënimin më të madh, duke zëvendësuar plumbat dhe minat që ishin më parë rreziku kryesor.
Sipas të dhënave zyrtare, dronët përbëjnë rreth 70% të sulmeve ndaj forcave ruse gjatë vitit 2024, duke tejkaluar rëndësinë e artilerisë dhe mortajave. Kjo ka nxitur edhe inovacione të reja si dronët me fibra optike, të cilët nuk mund të ndërpriten elektronikisht, si dhe sistemet “interceptuese” që shkatërrojnë dronët e armikut.
Ukraina po investon gjithashtu në prodhimin e dronëve me rreze të gjatë veprimi, që mund të godasin objektiva strategjike brenda territorit rus, si depot e armëve dhe objektet energjetike. Kostoja e këtyre dronëve është shumë më e ulët se ajo e raketave me të njëjtën distancë, duke ofruar Ukrainës një përgjigje asimetrike ndaj mungesës së raketave të avancuara.
Në aspektin strategjik, këshilltari i presidentit Zelenskiy thekson se mbrojtja vetëm nuk mjafton dhe goditjet me dronë me rreze të gjatë janë një nga kartat kryesore që Ukraina ka përballë Rusisë.
Nga ana tjetër, analistët ushtarakë paralajmërojnë se megjithë rolin e rëndësishëm të dronëve, ata nuk mund të zëvendësojnë plotësisht fuqinë shkatërruese të artilerisë dhe mortajave në një luftë afatgjatë dhe të shkatërrimit të lartë.
Ndërsa Evropa po rrit ndihmën ushtarake dhe ka kaluar Shtetet e Bashkuara në totalin e ndihmës që ka dhënë për Ukrainën që nga fillimi i luftës, furnizimi i SHBA-së mbetet kyç për disa kategori, veçanërisht për mbrojtjen ajrore dhe inteligjencën. Sipas ekspertëve, nëse SHBA do të ndalonte ndarjen e inteligjencës satelitore, Evropa do të ishte e paaftë ta zëvendësonte plotësisht këtë mbështetje.
