Një valë e re kufizimesh ndaj përdorimit të rrjeteve sociale për fëmijët dhe adoleshentët po zhvillohet në Europë, për shkak të shqetësimeve në rritje mbi ndikimin e platformave digjitale në shëndetin mendor, sigurinë dhe zhvillimin e të miturve.
Nisma të njëpasnjëshme kombëtare, si dhe diskutime në nivel të Bashkimit Europian, po sinjalizojnë një ndryshim të thellë në mënyrën se si kontinenti synon të rregullojë hapësirën online. Shtysa kryesore për debatet e fundit erdhi pas vendimit të Australisë për të ndaluar përdorimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën 16 vjeç.
Sipas Francesca Pisanu, anëtare e organizatës Eurochild, ky vendim ka nxitur diskutimin në nivel europian dhe është përmendur edhe në fjalimin e Gjendjes së Bashkimit nga Presidentja e Komisionit Europian në shtator 2025:
“Aty pati një referencë të qartë për nevojën që të mbrohen fëmijët, si dhe u tha se algoritmet nuk mund t’i rrisin fëmijët tanë,” u shpreh Pisanu.
Në Bashkimin Europian ekziston tashmë një kuadër ligjor për mbrojtjen e të miturve në mjedisin digjital. General Data Protection Regulation (GDPR) garanton mbrojtjen e të dhënave personale, përfshirë ato të fëmijëve, ndërsa Digital Services Act, i miratuar në 2022 dhe në fuqi që nga 2024, synon të kufizojë përmbajtjet e paligjshme dhe të dëmshme në platformat e mëdha.
Megjithatë, shqetësimet e ekspertëve shkojnë përtej përmbajtjeve të paligjshme, duke përfshirë edhe dizajnin që krijon varësi. Sipas Pisanu, mekanizmat e varësisë mund të kenë ndikim afatgjatë te fëmijët, ndërsa llojet e përmbajtjes që ata ekspozohen mund të jenë të dëmshme edhe nëse nuk janë të paligjshme.
Komisioni Europian po shqyrton mundësinë e verifikimit të moshës si element kyç për çdo kufizim të mundshëm. Pisanu thekson rëndësinë e këtij mekanizmi për efektivitetin e ndalimeve dhe thekson se rezultatet e masave do të jenë të dukshme vetëm afatgjatë.
Paralelisht, në Bruksel po diskutohet edhe një iniciativë e re ligjore, Digital Fairness Act, e cila synon të kufizojë praktikat e dizajnit që krijojnë varësi dhe përdorim të tepërt të aplikacioneve.
Në nivel kombëtar, disa vende europiane po marrin hapa konkretë:
Franca ka miratuar një projektligj për ndalimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën 15 vjeç.
Spanja ka vendosur ndalim për të miturit nën 16 vjeç dhe kërkesën e verifikimit të moshës.
Danimarka ka kufizuar përdorimin për fëmijët nën 15 vjeç, me mundësi pëlqimi prindëror nga mosha 13 vjeç.
Debati zhvillohet edhe në një klimë tensionesh gjeopolitike, pasi shumica e platformave sociale janë kompani amerikane, ndërsa zbatimi i rregullave dhe gjobat e mundshme përbëjnë një sfidë politike dhe diplomatike për Brukselin. Një shqetësim tjetër lidhet me inteligjencën artificiale dhe përhapjen e dezinformimit, që mund të prekin veçanërisht të rinjtë që përdorin rrjetet sociale për informacion.
Teksa Bashkimi Europian dhe shtetet anëtare peshojnë kostot dhe përfitimet e një ndalimi të mundshëm, rregullimi i hapësirës digjitale për fëmijët është bërë një prioritet politik, dhe vendimet që do të merren në muajt e ardhshëm do të përcaktojnë jo vetëm të ardhmen e të miturve online, por edhe raportin e Europës me gjigantët globalë të teknologjisë.
