Komisioni për Punët e Jashtme në Parlamenti Europian ka miratuar raportin më të fundit për Shqipërinë, duke i hapur rrugë shqyrtimit të tij në seancë plenare, në një moment kyç për procesin e integrimit europian të vendit.
Raporti, i hartuar nga eurodeputeti dhe raportuesi për Shqipërinë, Andreas Schieder, u miratua me 58 vota pro, 7 kundër dhe 7 abstenime. Në të theksohet se objektivi i Shqipërisë për t’u bërë pjesë e Bashkimit Europian deri në vitin 2027 është ambicioz, por i realizueshëm, nëse vijon ritmi i reformave dhe zbatimi i tyre në praktikë.
Gjatë prezantimit në komision, Schieder vuri në dukje se Shqipëria konsiderohet si një nga vendet kryesuese në procesin e zgjerimit të BE-së, duke iu referuar edhe vlerësimeve të Komisioneres për Zgjerimin, Marta Kos. Ai nënvizoi se përtej progresit formal, reformat duhet të reflektohen drejtpërdrejt në jetën e përditshme të qytetarëve, me fokus të veçantë në aspektet sociale dhe ekonomike.
Progres i shpejtë, por me kushte të qarta
Në raport evidentohet se Shqipëria ka bërë hapa të rëndësishëm në rrugën drejt anëtarësimit. Vendi është kandidat për në BE që prej vitit 2014, ka nisur negociatat në korrik 2022 dhe ka përfunduar procesin e “screening”-ut në vitin 2023. Një arritje e rëndësishme konsiderohet edhe hapja e të gjithë grup-kapitujve të negociatave brenda një periudhe relativisht të shkurtër, mes viteve 2024 dhe 2025.
Megjithatë, dokumenti thekson se besueshmëria e procesit të zgjerimit varet nga zbatimi real i reformave dhe jo vetëm nga miratimi i legjislacionit. Në këtë kuadër, kërkohet që reformat të jenë të thella, të qëndrueshme dhe të pakthyeshme.
Sfidat kryesore: drejtësia, korrupsioni dhe politika
Një pjesë e rëndësishme e raportit i kushtohet shtetit të së drejtës dhe funksionimit të institucioneve. Vlerësohet vijimi i reformës në drejtësi dhe procesi i vettingut, por theksohen edhe problematika si vonesat në gjykim dhe përpjekjet për ndikim të padrejtë në sistem.
Korrupsioni mbetet një nga shqetësimet kryesore, sidomos në nivele të larta, ndërsa kërkohet rritje e hetimeve dhe dënimeve efektive. Po ashtu, theksohet rëndësia e luftës kundër krimit të organizuar dhe bashkëpunimi me agjenci europiane.
Raporti ndalet edhe te klima politike në vend, duke shprehur shqetësim për polarizimin e fortë dhe retorikën përplasëse, që sipas eurodeputetëve dëmton funksionimin normal të institucioneve demokratike.
Zgjedhjet dhe nevoja për reforma
Sa i përket procesit zgjedhor, dokumenti vlerëson se kuadri ligjor është përgjithësisht i përshtatshëm, por evidenton probleme të përsëritura si keqpërdorimi i burimeve shtetërore, presioni mbi votuesit dhe akuzat për blerje votash.
Në këtë drejtim, kërkohet një reformë zgjedhore gjithëpërfshirëse dhe zbatimi i rekomandimeve të OSBE dhe ODIHR, për të garantuar standarde më të larta demokratike.
Të drejtat themelore dhe liria e medias
Raporti kërkon forcimin e lirisë së shprehjes dhe pluralizmit mediatik, si dhe mbrojtje më të madhe për grupet e cenueshme, përfshirë minoritetet, personat me aftësi të kufizuara dhe komunitetet e margjinalizuara.
Po ashtu, theksohet nevoja për përmirësimin e aksesit në drejtësi dhe luftimin e çdo forme diskriminimi.
Ekonomia, administrata dhe mjedisi
Në aspektin ekonomik, raporti vlerëson përfshirjen e Shqipërisë në planet e rritjes së BE-së, por evidenton dobësi strukturore si informaliteti dhe produktiviteti i ulët. Kërkohet më shumë investim në arsim, inovacion dhe zhvillim të qëndrueshëm.
Sa i përket administratës publike, rekomandohet depolitizimi dhe rekrutimi mbi bazë merite, si dhe rritja e transparencës dhe eficiencës në menaxhimin e burimeve publike.
Ndërkohë, shqetësime ngrihen edhe për mungesën e progresit në fushën e mjedisit dhe ndryshimeve klimatike.
Roli ndërkombëtar dhe mbështetja e BE-së
Raporti përgëzon Shqipërinë për përputhjen e plotë me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së, si dhe për rolin konstruktiv në rajon dhe marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë.
Gjithashtu, vlerësohet mbështetja financiare dhe teknike e Bashkimit Europian, duke theksuar se ajo duhet të shoqërohet me rezultate konkrete në zbatimin e reformave.
Hapi i radhës drejt integrimit
Miratimi i raportit në Komisionin e Jashtëm përbën një hap të rëndësishëm në procesin e integrimit europian të Shqipërisë. Dokumenti pritet të kalojë për votim në seancë plenare të Parlamenti Europian, ku do të marrë formën përfundimtare si rezolutë.
Në përfundim, raporti nënvizon se, pavarësisht progresit të dukshëm, rruga drejt anëtarësimit kërkon përkushtim të vazhdueshëm dhe rezultate konkrete, me synimin që Shqipëria të bëhet pjesë e familjes europiane brenda këtij dekadi.
