Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, ka ndërmarrë një hap të ri për forcimin e kapaciteteve të analizës së sigurisë brenda institucionit që drejton, duke miratuar krijimin e një strukture të posaçme për inteligjencën dhe vlerësimin e zhvillimeve gjeopolitike.
Vendimi është marrë në mbledhjen e fundit të Kolegjit të Komisionerëve përpara pushimeve verore dhe struktura e re pritet të nisë punën më 1 shtator.
Njësia e re do të quhet Sekretariati i Kolegjit të Sigurisë dhe do të funksionojë pranë Sekretariatit të Përgjithshëm të Komisionit Europian.
Sipas Komisionit Europian, qëllimi i kësaj strukture është t’i sigurojë presidentes dhe Komisionerëve analiza më të shpejta, të koordinuara dhe të thelluara mbi zhvillimet ndërkombëtare, kërcënimet e sigurisë dhe sfidat që përballon Bashkimi Europian.
Struktura e re do të ketë si detyrë monitorimin e situatës së sigurisë, koordinimin e ekspertizës së brendshme dhe përgatitjen e vlerësimeve strategjike për nevojat e drejtuesve të Komisionit.
Ajo do të bashkëpunojë gjithashtu me Kapacitetin e Vetëm të Analizës së Inteligjencës të Shërbimit Europian të Veprimit të Jashtëm (EEAS), si dhe me institucionet përkatëse të shteteve anëtare.
Kundërshtime brenda BE-së
Pavarësisht argumenteve të Komisionit për nevojën e kësaj strukture, vendimi ka shkaktuar reagime të ndryshme brenda institucioneve europiane.
Disa zyrtarë të Bashkimit Europian dhe diplomatë të vendeve anëtare kanë shprehur skepticizëm, duke argumentuar se krijimi i një mekanizmi të ri mund të mos jetë i nevojshëm.
Kritikët kanë ngritur pikëpyetje edhe mbi funksionimin real të strukturës, duke kujtuar se Kolegji i Sigurisë është mbledhur vetëm një herë gjatë gjysmës së parë të vitit 2026.
Shqetësimi kryesor lidhet me mënyrën se si do të trajtohen informacionet e klasifikuara dhe të dhënat e inteligjencës që vijnë nga vendet anëtare.
Shtetet e BE-së tradicionalisht janë të kujdesshme në ndarjen e informacioneve të ndjeshme, veçanërisht ato që lidhen me sigurinë kombëtare dhe operacionet e inteligjencës.
Një zyrtar i lartë europian ka ngritur pikëpyetje mbi vendosjen e kësaj kompetence pranë Komisionit, duke argumentuar se shkëmbimi i inteligjencës duhet të mbetet kryesisht në kuadrin e Këshillit të Bashkimit Europian.
“Komisioni nuk është vendi i duhur” për menaxhimin e informacioneve të tilla, është shprehur ai, duke reflektuar shqetësimet e disa vendeve anëtare.
Debati për fuqinë e Komisionit
Krijimi i Sekretariatit të Kolegjit të Sigurisë vjen në një periudhë kur Bashkimi Europian përballet me një sërë sfidash, nga tensionet gjeopolitike dhe lufta në Ukrainë, deri te kërcënimet kibernetike dhe ndryshimet në sigurinë globale.
Megjithatë, iniciativa e Von der Leyen hap një debat më të gjerë mbi balancën e kompetencave mes institucioneve europiane dhe rolin që duhet të ketë Komisioni në fushën e inteligjencës dhe sigurisë.
Ndërsa mbështetësit e shohin si një mjet për një reagim më të shpejtë dhe më të koordinuar të BE-së, kritikët druhen se përqendrimi i analizave të inteligjencës në një institucion ekzekutiv mund të krijojë sfida të reja për kontrollin dhe mbrojtjen e informacionit të ndjeshëm.
