Mbështet E Vërteta.al . Nëse mendoni se gazetaria duhet të jetë e lirë, e verifikuar dhe pranë qytetarit, na ndihmoni të vazhdojmë. IBAN – Credins Bank AL50212110090000000002316105 SWIFT/BIC: CDISALTR
Miratimi i Hartës së re Territoriale me 85 vota në Kuvend hap një kapitull të ri për zgjedhjet vendore të vitit 2027. Nga 61 bashki që ka aktualisht Shqipëria, numri do të ulet në 46, duke ndryshuar jo vetëm organizimin e pushtetit vendor, por edhe mënyrën se si partitë do të përballen në garën për drejtimin e bashkive.
Reforma parashikon bashkimin e 15 bashkive me njësi fqinje. Kjo do të thotë se në këto zona nuk do të ketë më gara të veçanta për kryetar bashkie, por një garë të vetme për drejtimin e bashkisë së re. Kandidatët që deri më tani konkurronin në territore të ndryshme do të duhet të përballen në një zonë më të gjerë, me elektorat më të madh dhe interesa të ndryshme lokale.
Sipas Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, kryetarët e bashkive zgjidhen drejtpërdrejt nga qytetarët, ndërsa këshillat bashkiakë zgjidhen përmes sistemit proporcional. Për këtë arsye, ndryshimi i kufijve administrativë ndikon si te kandidaturat për kryetarë, ashtu edhe te shpërndarja e mandateve në këshillat bashkiakë.
Më pak bashki, më pak poste për t’u fituar
Një nga efektet më të drejtpërdrejta të reformës është reduktimi i numrit të kryetarëve të bashkive nga 61 në 46. Me shkrirjen e njësive vendore, partitë do të kenë më pak kandidatura për të përzgjedhur dhe më pak poste drejtuese për të fituar.
Në zonat ku bashkitë bashkohen, gara mund të bëhet më e vështirë edhe brenda vetë partive. Kandidatët që kanë drejtuar bashki të veçanta do të duhet të konkurrojnë për të marrë mbështetjen e strukturave partiake, ndërsa drejtuesit lokalë do të përpiqen të ruajnë ndikimin e tyre në territorin e ri.
Kjo mund të sjellë edhe përplasje për kandidaturat, veçanërisht në zonat ku një bashki ka pasur peshë të konsiderueshme politike dhe një tjetër bashkohet me të. Megjithatë, ulja e numrit të bashkive nuk do të thotë automatikisht se njëra parti do të fitojë më shumë pushtet. Rezultati do të varet nga mbështetja elektorale në të gjithë territorin e bashkuar, kandidatët dhe mobilizimi i votuesve.
Elbasani, Fieri dhe Berati, gara më të gjera
Ndryshimet në disa qarqe mund ta bëjnë garën vendore veçanërisht interesante. Elbasani zgjerohet me Belshin dhe Cërrikun, ndërsa Berati bashkohet me Poliçanin dhe Dimalin. Në Fier, bashkia përfshin Patosin, ndërsa Lushnja zgjerohet me Divjakën.
Në këto zona, kandidatët nuk do të mjaftohen vetëm me mbështetjen që kanë në qytetin kryesor. Ata do të duhet të sigurojnë vota edhe në njësitë që u bashkohen bashkive të reja, ku mund të ekzistojnë interesa të ndryshme për investimet, shërbimet publike dhe përfaqësimin lokal.
Për partitë, sfida do të jetë të ndërtojnë kandidatura që mund të marrin mbështetje në të gjithë territorin dhe jo vetëm në qendrën kryesore të bashkisë. Për kandidatët që kanë pasur bazën e tyre politike në bashkitë që humbasin statusin, bashkimi mund të nënkuptojë humbjen e një pozicioni drejtues, por jo domosdoshmërisht të ndikimit politik.
A ndryshon edhe pesha e votës?
Ndryshimi i kufijve mund të ndikojë në peshën që kanë zona të ndryshme brenda një bashkie. Nëse një qendër e madhe urbane bashkohet me disa zona rurale, rezultati do të përcaktohet nga votat e mbledhura në të gjithë territorin.
Për këshillat bashkiakë, numri i mandateve lidhet edhe me popullsinë dhe me rregullat e sistemit zgjedhor. Prandaj, ndarja e re mund të sjellë ndryshime në numrin e këshilltarëve dhe në mënyrën se si partitë do të përfaqësohen në këshillat e bashkive të zgjeruara. Shpërndarja konkrete e mandateve do të varet nga zbatimi i legjislacionit zgjedhor dhe të dhënat përkatëse të popullsisë.
Një tjetër çështje është pjesëmarrja e qytetarëve në zgjedhje. Në zonat që humbasin bashkinë e tyre, banorët do të votojnë për drejtuesit e një strukture më të madhe. Nëse kjo do të ndikojë në pjesëmarrje apo në mbështetjen për partitë, do të varet nga mënyra se si komunitetet do ta përjetojnë ndryshimin dhe nëse do të ndihen të përfaqësuara nga drejtuesit e rinj.
Përplasja politike zhvendoset te kandidaturat dhe territori
Harta e re ndryshon terrenin ku do të zhvillohet gara dhe krijon kushte të reja për partitë, veçanërisht në bashkitë ku bashkohen struktura politike me histori dhe interesa të ndryshme.
Për mazhorancën dhe opozitën, sfida do të jetë të përshtatin organizimin elektoral me kufijtë e rinj, të zgjedhin kandidatë që mund të mbledhin mbështetje në të gjithë territorin dhe të ruajnë rrjetet lokale të votuesve.
Një element kyç mbetet edhe zbatimi praktik i reformës.
Në fund, ndikimi i Hartës së re Territoriale do të matet jo vetëm nga numri i bashkive që shkrihen, por edhe nga mënyra se si do të ndryshojë konkurrenca politike në secilën prej tyre.
