Një nga projektet më të debatuara në bregdetin shqiptar po zhvillohet në zonën e Zvërnecit dhe Nartës, mes pretendimeve për investim miliarda eurosh, kundërshtimeve të forta nga banorët dhe ambientalistët, si dhe pyetjeve mbi strukturën reale të pronësisë së kompanisë që qëndron pas projektit.
Në qendër të debatit ndodhet kompania South Adriatic Development, e regjistruar në Shqipëri në vitin 2021, e cila po promovon një projekt turistik gjigant në zonën e Pishe Poro–Nartë. Sipas deklaratave publike të kompanisë, investimi parashikohet të kalojë vlerën e 4 miliardë eurove dhe të krijojë mbi 10 mijë vende pune.
Megjithatë, protestat e fundit në terren kanë nxjerrë në pah jo vetëm shqetësimet mjedisore, por edhe pikëpyetje mbi pronarët përfitues dhe lidhjet e kompanisë.
Kush është administratori i kompanisë?
Sipas të dhënave të regjistrit tregtar, administrator i South Adriatic Development rezulton Redi Struga. Kompania është themeluar më 13 tetor 2021 dhe aktiviteti i saj përfshin zhvillime turistike, hotele, resorte, investime në prona dhe projekte ndërtimi në shkallë të gjerë.
Dokumentet publike tregojnë se në fazat e para të kompanisë, aksioneri kryesor ishte Smart Construction Invest, kompani ku administrator dhe ortak i vetëm rezultonte po Redi Struga. Në strukturën fillestare shfaqej edhe kompania Peninsula Development me 40% të aksioneve.
Sipas ekstrakteve të publikuara në OpenCorporates Albania, në një moment të mëvonshëm Redi Struga është deklaruar edhe si pronar përfitues 100% i South Adriatic Development përmes Smart Construction Invest.
Sipas kontrates se shitjes se kuotave te kapitalit date 23.12.2021 ka ndodhur transferimi i 10% te kapitalit te shoqerise nga “PENINSULA DEVELOPMENT” në favor të shoqërisë “Smart Construction Invest” me vlere 5.000 (pese mije ) leke. Pas shitjes se kuotave, “PENINSULA DEVELOPMENT” behet zoterues me 40% te kapitalit; ndersa “Smart Construction Invest” behet zoterues me 60% te kapitalit.
Me date 14.06.2022, me ane te kontrates se shitjes se kuotave te kapitalit me Nr. repertori: 3123 dhe Nr. koleksioni: 1223, shoqeria “PENINSULA DEVELOPMENT” shet 40% te kuotave te zoteruara prej tij ne favor te shoqerise “Smart Construction Invest”, me çmimin e shitjes 2.000.000 (dy milion) Lekë. U largua ortaku “PENINSULA DEVELOPMENT”. Pas shitjes, perberja e shoqerise paraqitet si vijon: Ortak i vetem i shoqerise u be “Smart Construction Invest” 100%.
Pse dalin emra të tjerë në regjistrin e pronarëve përfitues?
Dokumentet e publikuara nga Regjistri i Pronarëve Përfitues tregojnë një strukturë tjetër pronësie, ku si pronarë përfitues indirekt figurojnë
Nikita Maximovich Vinogradov – 50%
Zoya Georgieva Gyurova – 50%
Sipas dokumenteve të publikuara, kontrolli realizohet përmes një zinxhiri kompanish të regjistruara në Holandë, mes tyre, Universal Properties Projects B.V., Interroyal B.V.
Blue Industries Investment Holding B.V., Dutch Trust Management B.V.
Dokumentet tregojnë se këta persona janë deklaruar si pronarë përfitues indirekt me nga 50% secili. Kjo sugjeron se struktura e pronësisë ka pësuar ndryshime ose se në periudha të ndryshme janë deklaruar pronarë përfitues të ndryshëm. Deri tani nuk ka një shpjegim publik të detajuar nga kompania mbi këtë ndryshim të strukturës.
Protestat në Zvërnec
Tensionet shpërthyen pasi banorë, ambientalistë dhe aktivistë kundërshtuan punimet dhe rrethimin e territorit ku pritet të zhvillohet resorti.
Protestuesit tentuan të hynin në zonën e rrethuar, ndërsa pati përplasje me rojet private të kontraktuara nga kompania. Protestuesit pretendojnë se projekti prek pronat e tyre.
Në rrjetet sociale dhe forume publike janë ngritur pretendime se disa prona në zonë kanë qenë objekt konfliktesh të vjetra gjyqësore dhe mosmarrëveshjesh për kthimin e pronave. Disa banorë pretendojnë se ekzistojnë konflikte të pazgjidhura mbi titujt e pronësisë. Megjithatë, këto pretendime mbeten akuza publike dhe nuk provohen automatikisht nga dokumentet e disponueshme.
Nga ana tjetër, kompania deklaron se territori është blerë nga pronarë të ligjshëm dhe se të gjitha transaksionet janë kryer nëpërmjet sistemit bankar, në përputhje me legjislacionin shqiptar.
Çfarë thotë kompania?
Pas protestave, South Adriatic Development reagoi publikisht duke deklaruar se toka është pronë private, rrethimi është kryer sipas ligjit, investimi ndjek procedurat ligjore shqiptare,
dokumentacioni teknik dhe studimet mjedisore do të publikohen pas përfundimit si dhe projekti synon të sjellë ndikim ekonomik dhe turistik për zonën.
Çfarë mbetet pa përgjigje?
Pavarësisht dokumenteve të publikuara, disa pyetje vazhdojnë të mbeten të hapura:
Pse struktura e pronësisë ka ndryshuar nga Redi Struga dhe Smart Construction Invest tek pronarë përfitues të huaj?
Kush janë investitorët finalë pas kompanive hollandeze që shfaqen në zinxhirin e kontrollit?
A do të publikohen studimet e plota mjedisore?
A ka konflikte të pazgjidhura pronësie në zonën ku po zhvillohet projekti?
Çfarë ndikimi do të ketë projekti mbi ekosistemin e Nartës dhe Zvërnecit?
Ajo që mund të thuhet me siguri nga dokumentet publike është se administratori i kompanisë është Redi Struga, ndërsa në regjistrat e pronarëve përfitues figurojnë emrat e Nikita Vinogradov dhe Zoya Gyurova si zotërues indirektë të kontrollit ekonomik./
Video-Në Zvërnec i tërheq zvarrë/ Në Lezhë, Rama: PS iu ngriti kokën qytetarëve
Protestuesi u tërhoq zvarrë, Policia e Vlorës gënjeu/ Hita i “ha kokën” Elidon Çelës
