Euro po përjeton një nga periudhat më të dobëta ndaj lekut në historinë e tregut shqiptar të këmbimit valutor. Rënia nuk është një lëvizje e izoluar e ditëve të fundit, por pjesë e një tendence disa-vjeçare të forcimit të lekut.
Në fund të gushtit, kursi zyrtar i euros ishte rreth 93.78 lekë, ndërsa të dhënat e Bankës së Shqipërisë për 11 shtatorin e çojnë kursin rreth 91.94 lekë për euro. Kjo tregon se presioni mbi monedhën europiane ka vazhduar edhe gjatë këtij viti.
Por çfarë e ka shkaktuar këtë rënie?
1. Shqipërisë i kanë hyrë shumë euro
Shpjegimi kryesor ekonomik është oferta e lartë e valutës në treg.
Kur në ekonomi hyjnë më shumë euro dhe kërkesa për t’i blerë ato nuk rritet në të njëjtën masë, çmimi i euros bie. Në anën tjetër, kërkesa për lekë rritet dhe monedha vendase forcohet.
Vetë Banka e Shqipërisë ka argumentuar se Shqipëria ka historikisht një suficit të flukseve hyrëse të valutës, duke krijuar presion për forcimin gradual të kursit të këmbimit.
2. Turizmi është kthyer në një burim të madh valute
Turizmi është një nga faktorët më të dukshëm.
Vizitorët e huaj sjellin euro dhe valuta të tjera në Shqipëri, ndërsa një pjesë e madhe e këtyre të ardhurave këmbehet më pas në lekë për pagesa lokale.
Efekti është i drejtpërdrejtë, më shumë valutë në treg do të thotë presion në rënie mbi çmimin e saj.
Ky faktor bëhet edhe më i fortë gjatë muajve të verës. Të dhënat e tregut të raportuara në qershor treguan se fillimi i sezonit turistik kishte rritur ofertën e valutës dhe kishte shtuar presionin mbi euron.
3. Investimet e huaja, sidomos në pasuri të paluajtshme
Një tjetër burim i rëndësishëm janë investimet e huaja.
Blerjet e pasurive të paluajtshme dhe investimet e tjera sjellin valutë në vend. Kur këto euro konvertohen në lekë për të kryer pagesa brenda Shqipërisë, rritet oferta e euros në treg.
Analiza të fundit mbi kursin e këmbimit e lidhin forcimin e lekut edhe me flukset nga investimet në pasuri të paluajtshme, krahas turizmit dhe remitancave.
4. Remitancat e emigrantëve
Paratë që shqiptarët që jetojnë dhe punojnë jashtë vendit sjellin në Shqipëri janë një tjetër burim i rëndësishëm i valutës.
Këto para përdoren për konsum, investime, blerje pronash dhe shpenzime të tjera. Kur eurot e ardhura nga emigrantët këmbehen në lekë, edhe ato shtojnë ofertën e euros në tregun vendas.
Pra, turizmi dhe emigracioni kanë një efekt të ngjashëm mbi kursin, pasi sjellin valutë nga jashtë dhe rrisin sasinë e euros që qarkullon në treg.
5. Eksportet e shërbimeve dhe aktiviteti ekonomik
Forcimi i lekut nuk lidhet vetëm me turizmin. Eksportet e shërbimeve dhe aktiviteti në sektorë të ndryshëm të ekonomisë kanë krijuar gjithashtu hyrje valutore.
Banka e Shqipërisë raportoi se ekonomia u rrit me 3.7% në tremujorin e parë të vitit 2026, me rritjen të mbështetur nga konsumi familjar, investimet private dhe eksportet e mallrave dhe shërbimeve.
6. Efekti sezonal, vera e shton presionin mbi euron
Rënia e euros nuk është e njëjtë gjatë gjithë vitit.
Në periudhën e verës, kur turizmi arrin kulmin, në Shqipëri hyjnë më shumë valuta. Kjo krijon një ofertë më të madhe pikërisht në një periudhë kur kërkesa për euro mund të mos jetë e mjaftueshme për ta absorbuar atë.
Për këtë arsye, euro zakonisht përballet me presion më të madh gjatë sezonit turistik.
