Një tjetër vendim i rëndësishëm për procesin e vetingut në Shqipëri është dhënë nga Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ), e cila ka vendosur në favor të ish-prokurorit Ferdinand Elezi, duke konstatuar se shkarkimi i tij nga sistemi i drejtësisë ka qenë i padrejtë dhe joproporcional.
Në vendimin e publikuar më 23 qershor 2026, Gjykata e Strasburgut ka arritur në përfundimin se autoritetet shqiptare nuk kanë arritur të provojnë se largimi i Elezit nga sistemi i drejtësisë ishte një masë e domosdoshme dhe proporcionale në raport me qëllimin e procesit të rivlerësimit kalimtar të gjyqtarëve dhe prokurorëve.
Pas shqyrtimit të dokumentacionit dhe argumenteve të paraqitura nga të dyja palët, gjyqtarët europianë vlerësuan se vendimi për shkarkimin e ish-prokurorit nuk përmbushte standardet e kërkuara nga Konventa Europiane për të Drejtat e Njeriut.
Sipas Strasburgut, Ferdinand Elezi kishte kaluar me sukses dy prej tre shtyllave kryesore të procesit të vetingut, atë të kontrollit të figurës dhe vlerësimit profesional. Gjykata vlerësoi se problemet e konstatuara nga organet shqiptare të rivlerësimit lidheshin me çështje metodologjike dhe interpretimin e të ardhurave financiare, duke mos justifikuar automatikisht masën më ekstreme disiplinore, atë të largimit përfundimtar nga sistemi i drejtësisë.
Në vendimin e saj, Gjykata Europiane thekson se shkarkimi i një magjistrati me një karrierë të gjatë dhe pa probleme në aspektin e integritetit apo profesionalizmit kërkon një analizë të kujdesshme të proporcionalitetit, gjë që sipas saj nuk është realizuar në rastin e Elezit.
Përveç konstatimit të shkeljes së të drejtave të tij, Gjykata urdhëroi shtetin shqiptar të dëmshpërblejë ish-prokurorin për dëmin moral të shkaktuar si pasojë e shkarkimit, si dhe të mbulojë shpenzimet gjyqësore të procesit të zhvilluar në Strasburg.
Vendimi konsiderohet me rëndësi të veçantë pasi i hap rrugën Ferdinand Elezit për të kërkuar rihapjen e procedurave të vetingut dhe rishqyrtimin e çështjes së tij në përputhje me standardet e përcaktuara nga Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut.
Ekspertët e drejtësisë e konsiderojnë këtë një nga vendimet më domethënëse të Strasburgut në lidhje me reformën në drejtësi në Shqipëri, pasi vendos në qendër të debatit çështjen e proporcionalitetit të masave të marra gjatë procesit të rivlerësimit.
Vendimi i fundit i shtohet rasteve të tjera ku Gjykata Europiane ka analizuar procesin shqiptar të vetingut, duke theksuar nevojën që objektivi i pastrimit të sistemit të drejtësisë të balancohet me mbrojtjen e të drejtave themelore të individëve që i nënshtrohen këtij procesi.
Kush është Ferdinand Elezi?
Ferdinand Elezi është një prej emrave më të njohur të sistemit të prokurorisë shqiptare. Ai ka lindur më 12 nëntor 1968 në Peqin dhe është diplomuar në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës. Më pas ka përfunduar studimet Master Shkencor dhe Doktoraturën në të njëjtin institucion, duke ndërtuar një profil të konsoliduar akademik dhe profesional.
Karriera e tij në sistemin e drejtësisë nisi në vitin 1997 si Oficer i Policisë Gjyqësore në Prokurorinë e Durrësit. Vetëm dy vite më vonë, në vitin 1999, ai u emërua drejtues i Prokurorisë së Kavajës, detyrë që e mbajti deri në vitin 2003.
Më pas drejtoi Prokurorinë e Durrësit dhe nga viti 2005 deri në vitin 2006 ushtroi funksionin e drejtuesit të Prokurorisë pranë Gjykatës së Apelit Tiranë. Nga korriku i vitit 2006 e deri në fillimin e procesit të vetingut, Elezi shërbeu si drejtues dhe prokuror në Prokurorinë pranë Gjykatës së Apelit Durrës.
Përveç angazhimit në sistemin e drejtësisë, ai ka pasur edhe një karrierë të spikatur akademike. Për më shumë se një dekadë ka qenë pedagog në Fakultetin e Drejtësisë në Universitetin e Tiranës, ndërsa mban gradën shkencore “Doktor i Shkencave” dhe titullin “Profesor i Asociuar”.
Gjatë gjithë karrierës së tij profesionale, Elezi është vlerësuar maksimalisht në raportet periodike të performancës, duke u konsideruar si një prej drejtuesve me përvojë në sistemin e prokurorisë.
Beteja me vetingun
Më 9 prill 2019, Komisioni i Pavarur i Kualifikimit vendosi shkarkimin e Ferdinand Elezit nga detyra. Vendimi u ankimua, por më 30 shtator 2020 Kolegji i Posaçëm i Apelimit la në fuqi largimin e tij nga sistemi i drejtësisë.
Pas humbjes në të gjitha hallkat e procesit të vetingut në Shqipëri, Elezi iu drejtua Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut, ku zhvilloi një betejë ligjore që zgjati afro gjashtë vite.
Tashmë, me vendimin e Strasburgut, ish-prokurori ka siguruar një fitore të rëndësishme juridike ndaj shtetit shqiptar. Gjykata ka vlerësuar se shkarkimi i tij ishte joproporcional dhe se autoritetet shqiptare nuk arritën të justifikonin në mënyrë të mjaftueshme masën e largimit përfundimtar nga detyra.
Vendimi pritet të ketë ndikim jo vetëm në çështjen personale të Ferdinand Elezit, por edhe në debatin më të gjerë mbi standardet e procesit të vetingut dhe garantimin e të drejtave themelore të magjistratëve në Shqipëri.
