Një emër që zakonisht lidhet me hartën e Ballkanit, por që në korridoret e fshehta të institucioneve europiane kishte një kuptim krejt tjetër. “Albania” ishte emri kodik i planit të hartuar për skenarin e daljes së Greqisë nga eurozona gjatë krizës financiare që tronditi Europën.
Kjo histori rikthehet në episodin e katërt të serialit dokumentar “Në fijen e perit”, me titull “Kodi Albania”, i cili hap për herë të parë dosjet e fshehta të Planit B europian për një “Grexit”.
Sipas dokumentarit, frymëzimi për emrin kodik erdhi nga filmi “Wag the Dog”, me Robert De Niro dhe Dustin Hoffman, ku propaganda dhe realiteti ndërthuren për të kontrolluar panikun publik. Në të njëjtën mënyrë, edhe liderët europianë kërkonin një emër neutral dhe larg vëmendjes për të fshehur skenarin më të rrezikshëm të kohës.
Historia nis në vitin 2010, kur Fondi Monetar Ndërkombëtar ndërhyri për herë të parë në eurozonë për krizën greke. Ish-drejtori i FMN-së, Dominique Strauss-Kahn, pranon në dokumentar se kishte dyshime serioze mbi qëndrueshmërinë e borxhit grek, ndërsa ekonomistë dhe zyrtarë europianë rrëfejnë se efektet sociale të masave të ashpra të kursimit u nënvlerësuan rëndë.
Në qendër të rrëfimit është edhe Paul Thomsen, figura që për shumë grekë simbolizonte linjën më të ashpër të kreditorëve ndërkombëtarë. Por momenti më i fortë i dokumentarit lidhet me zbulimin e plotë të “Planit B”.
Skenari i hartuar nga institucionet europiane parashikonte masa ekstreme në rast të daljes së Greqisë nga euro: kontroll kapitalesh, mbyllje bankash, rikthim në një monedhë të re kombëtare dhe zhvlerësim të saj deri në 60 apo 80 për qind. Një situatë që do të godiste kursimet, pagat, importet dhe stabilitetin ekonomik të vendit.
Dokumentari rikthen edhe verën dramatike të vitit 2015, kur negociatat mes Athinës dhe kreditorëve ndërkombëtarë shkuan drejt kolapsit. Sipas dëshmive të protagonistëve, në atë periudhë Europa po përgatitej seriozisht për një falimentim të çrregullt të Greqisë dhe daljen e saj nga eurozona.
Megjithatë, edhe pse ekzistonte një plan i detajuar, askush nuk mund të parashikonte pasojat reale të një skenari të tillë. Frika më e madhe ishte se Greqia mund të përfshihej nga kaosi ekonomik, inflacioni dhe pasiguria sociale, ndërsa edhe vetë eurozona do të pësonte tronditje të forta.
Me materiale arkivore të rralla dhe dëshmi ekskluzive, “Kodi Albania” sjell një nga episodet më dramatike të krizës greke, në një moment kur ish-kryeministri Alexis Tsipras po rikthehet sërish në skenën politike greke me një projekt të ri politik.
