Gara për Prokurorin e ri të Përgjithshëm nga një procedurë që duhej të përfundonte brenda pak muajsh, sot është kthyer në një përplasje brenda Këshillit të Lartë të Prokurorisë.
Në garë janë pesë kandidatë, Adnan Xholi, Arta Marku, Fatjona Memçaj, Rovena Zoto dhe Ylli Pjetërnikaj. Prokurori i Përgjithshëm zgjidhet nga Kuvendi me tre të pestat e të gjithë deputetëve, ndërsa KLP duhet të përzgjedhë dhe t’i propozojë Kuvendit tre kandidatë. Mandati i Prokurorit të Përgjithshëm është shtatë vjet dhe mandati i Olsian Çelës përfundon në dhjetor 2026.
Si nisi gara
KLP vendosi më 2 korrik 2026 të hapte procedurën për përzgjedhjen e Prokurorit të ri të Përgjithshëm. Afati për aplikimet ishte 30 ditë. Kandidatët duhej të plotësonin një sërë kriteresh ligjore, ndërsa procesi parashikonte verifikimin e pasurisë, figurës dhe integritetit të tyre.
Në fund të procesit të aplikimit rezultuan pesë kandidatë, të interesuar për këtë garë.
Fillimisht problemi nuk ishte lista e kandidatëve, por vetë mënyra se si KLP do të kryente verifikimet. Që në fund të qershorit, hapja e garës u shty, pasi anëtarët kërkuan më shumë kohë për procedurat, ndërsa kishte pikëpyetje edhe për mënyrën e kryerjes së kontrolleve të pasurisë dhe figurës.
Përplasja nis me kërkesën e Ylli Pjetërnikajt
Pika e kthesës erdhi në fund të korrikut.
Kandidati Ylli Pjetërnikaj kërkoi përjashtimin e anëtarit të KLP-së, Vatë Staka, nga procedura e përzgjedhjes. Pjetërnikaj pretendoi se ekzistonte konflikt interesi.
Kërkesa nuk mbeti e izoluar. Ajo shkaktoi një zinxhir kërkesash të tjera për përjashtime mes vetë anëtarëve të KLP-së.
Staka kërkoi përjashtimin e anëtarit Zeqir Hoda, ndërsa Hoda kërkoi më pas përjashtimin e Sokol Stojanit. Përplasjet u shoqëruan edhe me debate të forta personale në mbledhje.
Në një moment, diskutimi mes anëtarëve kaloi edhe në replika për formimin dhe shkollimin e njëri-tjetrit, ndërsa anëtarja Ledina Riza shprehu publikisht shqetësimin për nivelin e debatit.
Pse kërkesat për përjashtim e bllokuan procesin?
Problemi është se KLP duhet të marrë vendime për çështjet procedurale përpara se të vijojë me fazat e tjera të përzgjedhjes.
Kjo bëri që disa mbledhje të përfundonin pa vendim ose pa kuorumin e nevojshëm.
Komisioni i Zhvillimit të Karrierës, i cili ka rol në procedurën e përzgjedhjes, drejtohet nga Vatë Staka, pikërisht anëtari për të cilin Pjetërnikaj kishte kërkuar përjashtimin. Për sa kohë kërkesa nuk ishte zgjidhur, procesi nuk mund të ecte normalisht.
Çfarë ndodhi me afatin?
KLP nuk arriti të përfundonte brenda afatit ligjor verifikimin e kandidatëve.
Në mbledhjen e 18 shtatorit, këshilli u përball sërish me kërkesa për përjashtim. Në fund, u vendos që administrata e KLP-së t’i dërgonte ILDKPKI-së deklaratat e pasurisë së pesë kandidatëve, në mënyrë që të paktën ky proces të niste.
Në të njëjtën mbledhje, KLP rrëzoi me 7 vota kërkesën e Pjetërnikajt për përjashtimin e Vatë Stakës. Por problemi nuk përfundoi këtu.
Kandidatja Arta Marku ka kërkuar gjithashtu përjashtimin e anëtarit Sokol Stojani nga procesi, duke pretenduar konflikt interesi. Sipas pretendimit të saj, Stojani nuk mund ta vlerësonte në mënyrë të paanshme kandidaturën e saj, pasi gjatë kohës kur Marku ishte Prokurore e Përgjithshme e Përkohshme, ajo kishte vendosur largimin e Stojanit nga një pozicion drejtues.
Kush po e pengon garën?
Ajo që mund të thuhet është se procesi është bllokuar nga një seri kërkesash për përjashtim dhe pretendimesh për konflikt interesi, të ngritura fillimisht nga një kandidat dhe më pas të ndjekura nga anëtarë të KLP-së dhe një tjetër kandidate.
Pra, paradoksi i kësaj gare është se përplasja nuk është mes pesë kandidatëve, por kryesisht brenda organit që duhet t’i përzgjedhë ata.
Pjetërnikaj kërkoi përjashtimin e Stakës. Staka kërkoi përjashtimin e Hodës. Hoda kërkoi përjashtimin e Stojanit. Ndërsa më pas edhe Arta Marku kërkoi përjashtimin e Stojanit.
Kështu, një kërkesë procedurale prodhoi një tjetër, duke e futur KLP-në në një cikël përplasjesh që shtyu edhe afatet e garës.
Pavarësisht ngërçit, gara nuk është mbyllur. Pesë kandidatët mbeten në procedurë dhe verifikimi i pasurisë duhet të vijojë.
Pas përfundimit të fazave të verifikimit dhe vlerësimit, KLP duhet të rendisë tre kandidatët që do t’i propozojë Kuvendit.
Vendimi përfundimtar nuk merret nga KLP. Prokurori i Përgjithshëm zgjidhet nga Kuvendi me tre të pestat e të gjithë deputetëve, për një mandat shtatëvjeçar.
Me mandatin e Olsian Çelës që përfundon në dhjetor, koha në dispozicion për përmbylljen e procesit po ngushtohet.
Deri tani, ajo që ka nisur si një garë mes pesë prokurorësh për postin më të lartë të Prokurorisë së Përgjithshme është shndërruar në një betejë procedurale brenda KLP-së, ku kërkesat për përjashtim dhe konfliktet e pretenduara të interesit kanë marrë më shumë hapësirë se vetë vlerësimi i kandidatëve.
