Debati për pagat e gjyqtarëve vijon të jetë në qendër të përplasjes institucionale, pas vendimit të Këshillit të Lartë Gjyqësor dhe atij të Prokurorisë për rritjen e pagës referuese. Por çfarë përcaktoi realisht Gjykata Kushtetuese dhe cili institucion ka kompetencën përfundimtare për përcaktimin e pagave të gjyqtarëve?
Përgjigjja gjendet në vendimin nr. 15, datë 17 shkurt 2026, të Gjykatës Kushtetuese.
Gjykata nuk ia delegoi KLGJ-së përcaktimin e pagës dhe as nuk vendosi vetë një shifër të re për pagat e gjyqtarëve. Përkundrazi, në pikën 3 të dispozitivit të vendimit, Kushtetuesja përcaktoi shprehimisht: “Detyrimin e Kuvendit të miratojë ndryshimet ligjore të nevojshme”, sipas arsyetimit të vendimit, brenda datës 31 korrik 2026.
Pra, institucioni të cilit Gjykata Kushtetuese i drejtohet drejtpërdrejt është Kuvendi i Shqipërisë.
Çfarë i kërkoi Kushtetuesja Kuvendit?
Në vendimin e saj, Gjykata shfuqizoi pjesë të ligjit nr. 33/2023 që përcaktonte formulën e pagës së magjistratëve dhe kërkoi që ligjvënësi të ndërhynte për të shmangur atë që Gjykata e konsideroi si ulje të fshehtë të pagës.
Kushtetuesja theksoi se paga e magjistratëve duhet të jetë në raport të drejtë me funksionin dhe përgjegjësitë e tyre dhe se sistemi nuk duhet të lejojë një rënie të fshehtë të vlerës reale të pagës.
Gjykata i la Kuvendit hapësirë për të zgjedhur formulën. Në vendim thuhet se Kuvendi mund ta përshtaste formulën duke iu referuar ndryshimit të pagave të nëpunësve civilë, ndryshimit të pagës së Presidentit ose një zgjidhjeje tjetër të krahasueshme, gjithmonë duke respektuar nenin 138 të Kushtetutës.
Pra, Kushtetuesja nuk caktoi një pagë konkrete dhe as nuk tha se KLGJ-ja duhet të vendosë shumën. Ajo i kërkoi Kuvendit të miratojë bazën ligjore të re.
Po KLGJ-ja çfarë roli ka?
Këshilli i Lartë Gjyqësor është organi kushtetues i qeverisjes së sistemit gjyqësor dhe ka kompetenca të rëndësishme administrative e financiare për gjyqësorin. Por këto kompetenca nuk duhen ngatërruar me kompetencën e Kuvendit për të përcaktuar me ligj sistemin e pagave.
Edhe vetë vendimi i Kushtetueses e ndan qartë këtë rol. Gjykata thotë se zgjedhja e formulës së pagës është pjesë e hapësirës normative dhe diskrecionit të ligjvënësit.
Në vendimin nr. 15/2026, KLGJ-ja paraqitet si një nga institucionet e interesuara në proces, e cila kishte dhënë mendimin e saj për projektligjin. Këshilli kishte kërkuar, ndër të tjera, që formula e pagës të garantonte indeksimin dhe respektimin e standardeve të vendimit të mëparshëm të Kushtetueses.
Po KLP-ja?
Për prokurorët, situata lidhet me të njëjtin kuadër ligjor të statusit të magjistratëve, por KLP-ja nuk është institucioni që merr vendimin përfundimtar për nivelin e pagës përmes një akti të vetin.
KLP-ja ka kompetenca të caktuara në administrimin e sistemit të prokurorisë dhe në çështje që lidhen me trajtimin financiar të prokurorëve, por baza dhe formula e pagës përcaktohen nga ligji.
Kjo do të thotë se nëse diskutohet ndryshimi i vetë formulës së pagës së magjistratëve, vendimmarrja përfundimtare i përket Kuvendit, jo KLGJ-së apo KLP-së.
Çfarë ndodhi me afatin 31 korrik?
Kushtetuesja kishte vendosur që ndryshimet ligjore të miratoheshin deri më 31 korrik 2026. Ajo parashikoi edhe një mekanizëm në rast se Kuvendi nuk do të ndërhynte brenda këtij afati.
Sipas pikës 110 të arsyetimit, nëse ndryshimet ligjore nuk do të bëheshin deri më 31 korrik, llogaritja e pagesave të prapambetura do të bëhej me formulën që i referohej funksionarit të administratës së lartë publike, sipas standardit të analizuar në vendimin nr. 35/2022.
Në dispozitiv, Gjykata përcaktoi gjithashtu se shfuqizimi i dispozitave përkatëse do të hynte në fuqi ditën e hyrjes në fuqi të ndryshimeve ligjore dhe, në çdo rast, jo më vonë se 31 korriku 2026.
Nga erdhi formula e 36% të pagës së Presidentit?
Formula aktuale kishte ardhur nga ndërhyrja e Kuvendit në vitin 2023. Ligji nr. 33/2023 përcaktoi që paga referuese bazë për funksionet gjyqësore dhe të prokurorisë të ishte 0.36 e pagës së Presidentit të Republikës, ndërsa indeksimi parashikohej të bëhej me vendim të Këshillit të Ministrave jo më vonë se dy vjet nga indeksimi i fundit.
Por pikërisht kjo formulë u vu në diskutim nga vendimi i ri i Kushtetueses.
Gjykata vlerësoi se ligjvënësi kishte të drejtë të zgjidhte një sistem reference, por formula duhej të garantonte që paga të mos pësonte rënie të fshehtë dhe të ishte e përshtatshme me përgjegjësitë dhe dinjitetin e funksionit.
Rritja që vendosi KLGJ
Në gusht 2026, KLGJ vendosi rritjen e pagës referuese të gjyqtarëve me 65.600 lekë, nga 156.800 në 222.425 lekë, me efekte nga 1 gushti 2026. Vendimi u mor me 9 vota pro dhe asnjë kundër, sipas raportimeve publike.
Pra, a mundet KLGJ-ja, mbi bazën e vendimit të Kushtetueses, të përcaktojë vetë një pagë të re, apo duhet të ketë më parë ndërhyrje të Kuvendit në ligj?
Nga leximi i drejtpërdrejtë i vendimit nr. 15/2026, përgjigjja është se Kushtetuesja ia ka ngarkuar Kuvendit miratimin e ndryshimeve ligjore. Gjykata nuk i ka dhënë KLGJ-së kompetencën për të zëvendësuar ligjin me një vendim administrativ.
KLGJ mund të marrë vendime administrative dhe të menaxhojë fondet e sistemit gjyqësor, por formula dhe baza ligjore e pagës përcaktohen nga Kuvendi përmes ligjit. Ndërsa Këshilli i Ministrave ka rol vetëm aty ku ligji ia delegon shprehimisht, si në rastin e indeksimit të parashikuar në formulën e vitit 2023.
Pra, “Firma e fundit” për ndryshimin e vetë pagës dhe formulës ligjore është Kuvendi, ndërsa zbatimi financiar dhe administrativ i kësaj baze ligjore ndahet më pas mes institucioneve përgjegjëse.
